شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی توسعه گردشگری شهرهای ساحلی مطالعه موردی: شهر مرزی بوشهر

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

گردشگری شهری یک فعالیت کلیدی اقتصادی است که به‌طور قابل‌توجهی به اقتصاد جهانی کمک می‌کند. مناطق ساحلی با جذب صدها میلیون گردشگر هرسال سهم قابل‌توجهی را در این رشد داشته‌اند و بر جریان افزایش بازدیدکنندگان تأثیر بخصوصی گذاشته‌اند اما در ارتباط با شهر ساحلی بوشهر، این شهر جزء مقاصد پر بازید برای گردشگری نمی‌باشد. با توجه به اینکه پر بازده‌ترین اکوسیستم‌های کره زمین که فرصت‌های تفریح و گردشگری بسیاری را ایجاد کرده‌اند محدوده‌های آبی-ساحلی هستند، هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری شهر ساحلی بوشهر با رویکرد آینده‌پژوهی می‌باشد. در این روند ابتدا از طریق بررسی ادبیات تحقیق و مصاحبه با افراد خبره در زمینه آینده‌پژوهی عوامل مختلف شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش تحلیل ساختاری با نرم‌افزار میک مک، عوامل اصلی تأثیرگذار بر وضعیت آینده گردشگری شهر بوشهر استخراج شد. بررسی وضعیت پراکندگی متغیرهای مؤثر بر گردشگری شهر، نشان‌دهنده ناپایداری سیستم بود. عوامل موردنظر را در چهار دسته متغیرهای مستقل، وابسته، دووجهی و تأثیرگذار طبقه‌بندی شدند. درنهایت با ارزیابی تمامی عوامل مشخص‌شده، هشت عامل کلیدی طرح جامع گردشگری، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، برنامه‌ریزی سیستمی و کارآمد، قوانین و اختیارات سازمان‌های تصمیم‌گیرنده، برند سازی شهری، تفریحات ساحلی، جهانی‌شدن فرهنگ و تأثیر آن بر هویت گردشگری و کیفیت سواحل شهر به‌عنوان عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه گردشگری شهر بوشهر شناسایی شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification and Analysis of Key Factors in the Development of Tourism in Coastal Cities, Case Study: Bushehr

نویسندگان [English]

  • Ali Hosseini 1
  • Reihaneh Zaeri 2
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran
2 M.A. Student of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Urban tourism is an important economic activity that contributes significantly to the global economy. Coastal areas have made a significant contribution to this growth by attracting hundreds of millions of tourists each year and have had a considerable impact on the flow of visitors. But concerning the coastal city of Bushehr, this city is not one of the most popular tourist destinations. Given that the most productive ecosystems on Earth that have created many opportunities for recreation and tourism are water-coastal areas, the purpose of this study is to identify and analyze the factors affecting the development of tourism in the coastal city of Bushehr with a future studies approach. Various factors were first identified in this process by reviewing the research literature and interviewing experts in future research. Then, using the structural analysis method with Mick Mac software, the main factors affecting the future of tourism in Bushehr were extracted. The study of the distribution of variables affecting the city's tourism showed the system's instability. The factors were classified into four independent, dependent, two-dimensional and influential variables. Finally, by evaluating all the identified factors, the eight critical factors of the comprehensive tourism plan, ecotourism resorts, systematic and efficient planning, rules and powers of decision-making organizations, urban branding, beach recreation, globalization of culture, and its impact on the identity of tourism and the quality of the city's beaches, were identified as key factors affecting the development of tourism in Bushehr.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tourism development
  • Mick Mac Analysis
  • Structural Analysis
  • coastal cities
  • Bushehr
  1. ابراهیم‌زاده، عیسی و آقاسی زاده، عبدالله (1388) تحلیل عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری در ناحیه ساحلی چابهار با استفاده از مدل راهبردی SWOT، مطالعات و پژوهش‌های شهری منطقه‌ای، دوره1، شماره1، صص. 128-107.
  2. اخوان خرازیان، مریم (1398) بررسی تأثیر رضایت از نوآوری خدمات مرزبانان بر بروز رفتار ویژه گردشگران (موردمطالعه: مرز جلفا)، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره1، صص. 44-27.
  3. اسکندری ثانی، محمد و رضایی، ابراهیم (1397) آینده‌پژوهی مدیریت شهری زمینه‌ساز تحقق رقابت‌پذیری در عرصه گردشگری (مطالعه موردی: شهر زاهدان)، جغرافیای اجتماعی شهری، دوره 5، شماره2، صص.16-1.
  4. پرچکانی، پروانه، رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و هاشمی، سید سعید (1399) آینده‌نگاری برند سازی پایدار مقصدهای گردشگری ساحلی، مطالعات مدیریت گردشگری، دوره 15، شماره50، صص.195-157.
  5. جلالیان، سید اسحاق؛ سعیدی، مهدی؛ ویسیان، محمد (1398) تحلیل ارزش ویژة برند مقصد گردشگری شهری مطالعۀ موردی: شهر مریوان، فصلنامه پژوهش­های جغرافیایی و برنامه­ریزی شهری، دوره 7، شماره 2، صص.348-333.
  6. حسنی، علی و رحیم‌زاده، معصومه (1398) آینده‌نگاری صنعت گردشگری در شهر تهران، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 6، شماره1، صص.148-135.
  7. حسینی، علی؛ زارعی، بهادر؛ احمدی، سید عباس؛ رستمی، رسول (1400) تبیین توسعه منطقه‌ای با تأکید بر اشتغال در حوزه اقتصاد دریا. موردمطالعه: استان بوشهر، مجله آمایش جغرافیایی فضا، دوره 11، شماره39، صص.152-129.
  8. الداغی، زهرا؛ ابراهیمی، عبدالحمید؛ شجاعی، سامره؛ دیده خانی، حسین (1397) آینده صنعت گردشگری استان گلستان: سناریوها و راهکارهای پیشنهادی، فضای گردشگری، دوره 8، شماره29، صص.150-131.
  9. ده‌ده زاده سیلابی، پروین و احمدی فرد، نرگس (1398) تعیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: شهرستان‌های استان مازندران)، جغرافیا و پایداری محیط، دوره 9، شماره1، صص. 89-73.
  10. زالی، نادر و عطریان، فروغ (1395) تدوین سناریوهای توسعه گردشگری منطقه‌ای بر اساس اصول آینده‌پژوهی (موردمطالعه: استان همدان)،مجله علمی آمایش سرزمین، دوره 8، شماره1، صص.131-107.  
  11. زهدی‌نسب، یعقوب و محمودی طولش، ساسان (1399) آینده‌پژوهی همکاری‌های دفاعی عربستان سعودی، امارات متحده و رژیم صهیونیستی در مقابل جمهوری اسلامی ایران بر پایه سناریونویسی، آینده‌پژوهی دفاعی، دوره 5، شماره19، صص.52-31.
  12. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی (1396) برنامه آمایش سرزمین استان بوشهر، بوشهر.
  13. سقائی، محسن؛ امینی نژاد، غلامرضا؛ صبوحی، غلامرضا (1395) بررسی توانمندی‌های گردشگری شهر ساحلی بوشهر بر اساس مدل سوات و تاپسیس، جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دوره 27، شماره1، صص.130-103.
  14. صنیعی، ماندانا؛ صنیعی، ترانه؛ نقی پورنمین، میرپوریا (۱۳۹۳) نقش هنرمند سرای پردیس در راستای توسعه گردشگری خلاق و کارآفرینی جزیره هرمز، همایش ملی خلیج‌فارس، مرکز گردشگری علمی-فرهنگی دانشجویان ایران.
  15. علی‌اکبری، اسماعیل؛ پوراحمد، احمد؛ جلال‌آبادی، لیلا (1397) شناسایی پیشران‌های مؤثر بر وضعیت آینده گردشگری پایدار شهر کرمان با رویکرد آینده‌پژوهی، گردشگری و توسعه، دوره 7، شماره1، صص. 178-156.
  16. قلم‌بر، محمدامین (1390) آینده‌نگاری توسعه محصول با رویکرد برنامه‌ریزی بر پایه سناریو (مطالعه موردی صنعت نفت)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت، استاد راهنما سید محمود حسینی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
  17. کریمی‌پور، یدالله؛ محمدی، حمیدرضا؛ عزیززاده طسوج، محسن؛ سلیم‌نژاد، ندیمه (1389) تفاوت‌های راهبردی سواحل ایران، فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، دوره 3، شماره1، صص. 23-1.
  18. کنین، عبدالحسین (1387) جغرافیای استان بوشهر، چاپ اول، تهران: انتشارات آیینه کتاب.
  19. کواکبی، محمد؛ حسین زاده دلیر، کریم؛ آذر، علی (1400) ارزیابی عوامل مؤثر بر رونق اقتصادی مناطق مرزی با تأکید بر صنعت گردشگری مطالعه موردی: منطقه آزاد ماکو، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 9، شماره3، صص. 100-78.
  20. کوزه‌گر کالجی، لطفعلی؛ آقایی، پرویز؛ رئیسی، حسین (1396) تحلیل سنجش ابعاد احساس امنیت گردشگران در شهرهای مرزی (موردمطالعه: شهر مریوان)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره 5، شماره50، صص.31-18.
  21. مشکینی، ابوالفضل؛ تردست، زهرا؛ خلیجی، محمدعلی (1399) الگوی توسعه گردشگری مرزی مناطق آزاد تجاری مطالعه موردی: منطقه آزاد قشم، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 8، شماره1، صص. 47-35.
  22. مولایی قلیچی، محمد (1397) تبیین و ارائه الگوی بهینه مدیریت رشد شهری (نمونه موردی: شهر کرج)، رساله دکتری دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران.
  23. میرشکاران، یحیی؛ صادقی، علی؛ وحیدی، الهام (1400) تبیین راهبردهای توسعه گردشگری در مناطق مرزی بر اساس ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمی، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 53، شماره2، صص.638-617.
  24. نظم‌فر، حسین و علی بخشی، آمنه (1400) آینده‌پژوهی برنامه‌ریزی توسعه گردشگری (نمونه موردی: استان اردبیل)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 21، شماره63، صص.79-59.
  25. یزدان‌پناه، زینب، جعفری مهرآبادی، مریم؛ شکرگزار، اصغر. (1399) بررسی عوامل مؤثر بر مطلوبیت پیاده‌راه‌ها با رویکرد گردشگری شهری (مطالعه موردی: پیاده راه محدوده مرکزی شهر رشت)، برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، دوره 9، شماره32، صص.86-71.
  26. Aghdam, E. S. & Khakpoor, B. A. & Revashty, M. A. (2020) Tourism in border cities: case study from Iran, GeoJournal of Tourism & Geosites, Vol.28, No.1, pp. 52-66.
  27. Akhavan Kharazian, M. (2019) The effect of satisfaction with the innovation of border guard services on the incidence of special behavior of tourists (Case study: Jolfa border), Journal of Border Studies, Vol.7, No.1, pp. 27-44. [In Persian].
  28. Al-Daghi, Z. & Ebrahimi, A. & Shojaei, S. & Didekhani, H. (2018) The future of tourism industry in Golestan province: Scenarios and proposed solutions, tourism space, Vol.8, No.29, pp.131-150. [In Persian].
  29. Ali Akbari, I. & Poorahmad, A. & Jalalabadi, L. (2018) Identifying the drivers driving the future of sustainable tourism in Kerman with the approach of futures research, tourism and development, Vol.7, No.1, pp.156-178. [In Persian].
  30. Awedyk, M. & Niezgoda, A. (2016) New opportunities for future tourism after 25 years of political and socioeconomic transformation–foresight in Poland’s tourism planning, Journal of Tourism Futures, Vol.2, No.2, pp.137-154.
  31. Boivin, M. & Tanguay, G. A. (2019) Analysis of the determinants of urban tourism attractiveness: The case of Québec City and Bordeaux, Journal of Destination Marketing & Management, Vol.11, pp.67-79.
  32. Brandão, F. & Breda, Z. & Costa, C. (2019) Innovation and internationalization as development strategies for coastal tourism destinations: The role of organizational networks, Journal of Hospitality and Tourism Management, Vol.41, pp.219-230.
  33. Carlisle, S. & Johansen, A. & Kunc, M. (2016) Strategic foresight for (coastal) urban tourism market complexity: The case of Bournemouth, Tourism Management, Vol.54, pp.81-95.
  34. Dehdehzadeh Silabi, P. & Ahmadifard, N. (2018) Determining the key drivers of tourism development with a future research approach (Case study: Cities of Mazandaran province), Geography and Environmental Sustainability, Vol.9, No.1, pp.73-89. [In Persian].
  35. Ebrahimzadeh, I. & Aghasizadeh, A. (2009) Analysis of factors affecting the development of tourism in the coastal area of ​​Chabahar using the SWOT strategic model, Regional Urban Studies and Research, Vol.1, No.1, pp. 107-128. [In Persian].
  36. Eskandari Thani, M. & Rezaei, E. (2015) The future of urban management research paves the way for the realization of competitiveness in the field of tourism (Case study: Zahedan city), urban social geography, Vol.5, No.2, pp.1-16. [In Persian].
  37. Fletcher, J. & Longnecker, N. & Higham, J. (2019) Envisioning future travel: Moving from high to low carbon systems, Futures, Vol.109, pp.63-72.
  38. Francesco Pizzitutti, Stephen J. & Walsh, Ronald R. & Rindfuss, Reck Gunter. & Diego Quiroga, Rebecca Tippett. & Carlos F. Mena. (2017) Scenario planning for tourism management: a participatory and system dynamics model applied to the Galapagos Islands of Ecuador, Journal of Sustainable Tourism, Vol.25, No.8, pp.1117-1137.
  39. García-Hernández, M. & la Calle-Vaquero, D. & Yubero, C. (2017) Cultural heritage and urban tourism: Historic city centres under pressure, Sustainability, Vol.9, No.8, pp.13-46.
  40. Gezici, F. & Gül, A. Y. & Alkay, E. (2006) Evaluating tourism development models for Bodrum peninsula in Turkey, WIT Transactions on Ecology and the Environment, Vol.97, pp.1-7.
  41. Ghalambar, M. A. (2011) Product Development Foresight with Scenario-Based Planning Approach (Case Study of Oil Industry), Master Thesis in Management, Supervisor: Seyed Mahmoud Hosseini, Shahid Beheshti University, Tehran. [In Persian].
  42. Hassani, A. & Rahimzadeh, M. (2019) Futurism of Tourism Industry in Tehran, Journal of Urban Tourism, Vol.6, No.1, pp. 135-148. [In Persian].
  43. Hosseini, A. & Zarei, B. & Ahmadi, S.A. & Rostami, R. (2021) Explaining regional development with emphasis on employment in the field of marine economics. Case study: Bushehr province, Journal of Spatial Planning, Vol.11, No.39, pp. 129-152. [In Persian].
  44. Jalalian, S. I. & Saeedi, M. & Waysian, M. (2019) Special Value Analysis of Urban Tourism Destination Brand (Case Study: Marivan City), Journal of Geographical Research and Urban Planning, Vol.7, No.2, pp. 333-348. [In Persian].
  45. Kanin, A. (2008) Geography of Bushehr Province, First Edition, Tehran: Ayneh Kitab Publications. [In Persian].
  46. Kapera, I. (2018) Sustainable tourism development efforts by local governments in Poland, Sustainable cities and society, Vol.40, pp.581-588.
  47. Karimipour, Y. & Mohammadi, H. R. & Azizzadeh Tasuj, M. & Salimnejad, N. (2010) Strategic Differences of Iranian Coasts, Journal of New Attitudes in Human Geography, Vol.3, No.1, pp.1-23. [In Persian].
  48. Komp-Leukkunen, K. (2020) What life-course research can contribute to futures studies, Futures, Vol.124, pp.10-26.
  49. Kozehgar College, L. & Aghaei, P. & Raeisi, H. (2017) Analysis of the dimensions of tourists' sense of security in border cities (case study: Marivan city), Journal of Disciplinary Geography, Volo.5, No.50, pp.18-31. [In Persian].
  50. Kwakabi, M. & Hosseinzadeh Dalir, K. & Azar, A. (1400) Evaluation of Factors Affecting the Economic Prosperity of Border Areas with Emphasis on Tourism Industry Case Study: Mako Free Zone, Journal of Border Studies, Vol.9, No.3, pp.78-100. [In Persian].
  51. Łapko, A. (2014) Urban tourism in Szczecin and its impact on the functioning of the urban transport system, Procedia-Social and Behavioral Sciences, Vol.151, pp.207-214.
  52. Lee, Y. C. & Liao, P. T. (2021) The effect of tourism on teleconnected ecosystem services and urban sustainability: An emergy approach, Ecological Modelling, Vol.439, pp.10-34.
  53. Mai, T. & Smith, C. (2018). Scenario-based planning for tourism development using system dynamic modelling: A case study of Cat Ba Island, Vietnam, Tourism Management, Vol.68, pp.336-354.
  54. Management and Planning Organization. (2017) Bushehr Land Management Plan, Bushehr. [In Persian].
  55. Merli, R. & Preziosi, M. & Acampora, A. & Lucchetti, M. C. & Ali, F. (2019) The impact of green practices in coastal tourism: An empirical investigation on an eco-labelled beach club, International Journal of Hospitality Management, Vol.77, pp.471-482.
  56. Meshkini, A. & Trudest, Z. & Khaleiji, M. A. (2020) The pattern of border tourism development in free trade zones Case study: Qeshm Free Zone, Journal of Border Studies, Vol.8, No.1, pp. 35-47. [In Persian].
  57. Mirshakaran, Y. & Sadeghi, A. & Vahidi, E. (1400) Explaining Tourism Development Strategies in Border Areas Based on Quantitative Strategic Planning Matrix, Human Geography Research, Vol.53, No.2, pp. 617-638. [In Persian].
  58. Molaei Ghelichi, M. (2015) Explaining and Presenting the Optimal Model of Urban Growth Management (Case Study: Karaj), PhD Thesis, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran. [In Persian].
  59. Nazmafar, H. & Ali Bakhshi, A. (2021) Future of Tourism Development Planning Research (Case Study: Ardabil Province), Journal of Applied Research in Geographical Sciences, Vol.21, No.63, pp.59-79. [In Persian].
  60. Nematpour, M. & Khodadadi, M. & Rezaei, N. (2021) Systematic analysis of development in Iran’s tourism market in the form of future study: A new method of strategic planning, Futures, Vol.125, pp.10-26.
  61. Noorizadeh, A. & Darman, F. & Rabiei, M. & Alishiri, B. (2020) Grading the Factors Impacting on Tourism Development of Tehran Metropolis Focusing on Cultural Industries Applying Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC Analysis, Journal of Tourism Hospitality Research, Vol.8, No.1, pp.1-27.
  62. Parchkani, P. & Roknauddin Eftekhari, A. & Hashemi, S. S. (2020) Sustainable Branding Perspectives of Coastal Tourism Destinations, Tourism Management Studies, Vol.15, No.50, pp.195-157. [In Persian].
  63. Phdungsilp, A. (2011) Futures studies’ backcasting method used for strategic sustainable city planning, Futures, Vol.43, No.7, pp.707-714.
  64. Postma, A. & Buda, D. M. & Gugerell, K. (2017) The future of city tourism, Journal of Tourism Futures, Vol.3, No.2, pp.95-101.
  65. Postma, A. & Buda, D. M. & Gugerell, K. (2017) The future of city tourism, Journal of Tourism Futures, Vol.3, No.2, pp.95-101.
  66. Rogerson, C. M. & Rogerson, J. M. (2020) Coastal tourism in South Africa: A geographical perspective. In New directions in South African tourism geographies (pp. 227-247). Springer: Cham.
  67. Saghaei, M. & Amini Nejad, G. & Saboohi, G. (2016) Investigation of tourism capabilities of Bushehr coastal city based on SWAT and TOPSIS model, geography and environmental planning, Vol.27, No.1, pp.103-130. [In Persian].
  68. Sanei, M. & Sanei, T. & Naghi Pournamin, M. (2014) The role of the Pardis artist house in the development of creative tourism and entrepreneurship on the island of Hormuz, Persian Gulf National Conference, Scientific-Cultural Tourism Center for Iranian students. [In Persian].
  69. Sardar, Z. (2010) The Namesake: Futures; futures studies; futurology; futuristic; foresight—What's in a name?, Futures, Vol.42, No.3, pp.177-184.
  70. Seekamp, E. & Jurjonas, M. & Bitsura-Meszaros, K. (2019) Influences on coastal tourism demand and substitution behaviors from climate change impacts and hazard recovery responses, Journal of Sustainable Tourism, Vol.27, No.5, pp. 629-648.
  71. United-Nations. (2019) World urbanization prospects: The 2018 revision (ST/ESA/SER.A/420). New York, NY, USA: Department of Economics and Social Affairs, Population Division.
  72. World Tourism Organization. (2019) 12th UNWTO/PATA Forum on Tourism Trends and Outlook–The Future of Tourism: Road to 2030, 25–27 October 2018, Guilin, China, Executive Summary, UNWTO, Madrid.
  73. Wright, D. W. M. (2016) Hunting humans: A future for tourism in 2200, Futures, Vol.78, pp.34-46.
  74. Yazdanpanah, Z. & Jafari Mehrabadi, M. & Thankful, A. (2020) Investigating the factors affecting the desirability of sidewalks with urban tourism approach (Case study: sidewalk in the central area of ​​Rasht), Tourism Planning and Development, Vol.9, No.32, pp. 71-86. [In Persian].
  75. Zali, N. & Atrian, F. (2016) Development of regional tourism development scenarios based on the principles of futures research (case study: Hamadan province), Scientific Journal of Land Management, Vol.8, No.1, pp. 107-131. [In Persian].
  76. Zeng, J. & Wen, Y. & Bi, C. & Feiock, R. (2020) Effect of tourism development on urban air pollution in China: The moderating role of tourism infrastructure, Journal of Cleaner Production, Vol.280, pp.12-37.
  77. Zheng, W. & Ji, H. & Lin, C. & Wang, W. & Yu, B. (2020) Using a heuristic approach to design personalized urban tourism itineraries with hotel selection, Tourism Management, Vol.76, pp.10-35.
  78. Zohdi Nasab, Y. & Mahmoudi Tollash, S. (2020) The Future of Defense Cooperation Studies of Saudi Arabia, the United Arab Emirates and the Zionist Regime Against the Islamic Republic of Iran Based on Scenario Writing, Future of Defense Studies, Vol.5, No.19, pp. 31-52. [In Persian].