ساختارهای مؤثر بر توسعه پایدار شهر مرزی آستارا مبتنی بر رویکرد جغرافیای رادیکال

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسنده

دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

امروزه به‌تبع گسترش روزافزون شهرنشینی، مسائل متعددی ظهور پیداکرده است. در شهرهای مرزی به دلیل دوری از مراکز، مسائلی همچون، ضعف اقتصادی، کمبود زیرساخت‌ها، مهاجرت ساکنان و غیره شدت بیشتری یافته است. بر همین اساس بیش‌ازپیش تمرکز در سطح جهانی به سمت توسعه همه‌جانبه شهرها سوق پیداکرده است. مفهوم توسعه پایدار شهری به دنبال این روند شکل‌گرفته و نگاهی به‌تمامی جنبه‌های توسعه شهری به‌منظور ارتقای کیفیت زندگی اجتماعات دارد. جغرافیای رادیکال باهدف باز ساخت که اشاره به تغییرات کیفی و دگرگونی‌های ساختاری دارد یکی از رویکردهای مهم در امر توسعه می‌باشد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل ساختارهای مؤثر بر توسعه پایدار شهری مبتنی بر رویکرد جغرافیای رادیکال و با تمرکز بر شهر مرزی آستارا، می‌باشد. روش تحقیق پژوهش، توصیفی – تحلیلی است و برای شناسایی معیارهای اصلی، ادبیات پژوهش و مبانی نظری موردبررسی قرار گرفت. معیارهای نهایی مطابق با نظرات صاحب‌نظران امر استخراج گردید. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان و متخصصین حوزه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری است. حجم نمونه آماری مطابق با نرم‌افزار Sample Power، 184 نفر به دست آمد. به‌منظور تحلیل آمار توصیفی از نرم‌افزار SPSS، بهره گرفته شد و برای تحلیل تأثیر هریک از ابعاد رویکرد جغرافیای رادیکال بر توسعه پایدار شهری از نرم‌افزار Smart-PLS استفاده گردید. درنهایت، مشخص گردید که ساختار سیاسی-نهادی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به ترتیب بیشترین تأثیر را در توسعه پایدار شهری دارند و به‌منظور تحقق امر توسعه، ضروری است بازنگری‌های ساختاری با اولویت‌بندی حاصله، صورت پذیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effective Structures on Sustainable Development of Astara Border City based on Radical Geography Approach

نویسنده [English]

  • Parisa Beiki
PhD in Geography and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University,Tehran,Iran
چکیده [English]

These days, due to the rapid urbanization and population infestation to cities; numerous issues have arisen. In border cities, due to the distance from the centers, issues such as economic weakness, lack of infrastructure, migration of residents, etc. have intensified. Accordingly, the global focus has shifted to the comprehensive development of cities. The concept of urban sustainable development follows this trend and looks at all aspects of urban development in order to improve the quality of life of communities. Radical geography with the aim of reconstruction, which refers to qualitative changes and structural changes, is one of the important approaches in development. The purpose of this study is to analyze the effective structures on urban sustainable development based on radical geography approach and focusing on the border city of Astara. The research method is descriptive-analytical and in order to identify the main criteria, research literature and theoretical foundations were examined. Finally, the main criteria were extracted in accordance with the opinions of experts. The statistical population of the study includes experts and specialists in the field of geography and urban planning. The statistical sample size according to Sample Power software was 184 people and Purposeful sampling method has also been exploited due to the limited community and specialized field of research. In order to analyze descriptive statistics, SPSS software was used and then Smart-PLS software was exerted to analyze the impact of each dimension of the radical geography approach on sustainable urban development. Finally, according to the results of data analysis, it was found that political-institutional (0.445), economic (0.214), social (0.212) and cultural (0.164) structures have the greatest impact on urban sustainable development, respectively. Therefore, in order to achieve the urban sustainable development, it is necessary to carry out structural reviews with the resulting prioritization which clarifies the need to implement integrated urban management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable Development
  • Border cities
  • Radical Geography Approach
  • Astara
  • Smart-PLS
  1. ابراهیم‌زاده، عیسی؛ موسوی، میرنجف؛ شمس الله کاظمی زاد (1391) تحلیل فضایی نابرابری‌های منطقه‌ای میان مناطق مرزی و مرکزی ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، دوره 8، شماره 1، صص. 235-214.
  2. بدیعی، لیلا؛ عزت پناه، بختیار؛ سلطانی، علیرضا (1398) تبیین و تحلیل توسعه پایدار شهری با تأکید بر مؤلفه‌های محیطی مطالعه موردی: شهر سنندج، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، ، دوره 10، شماره 36، صص.85-75.
  3. بیکی، پریسا (1399) تبیین نقش گردشگری بر ابعاد پایداری (مطالعه موردی: شهر مرزی خواف)، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 9، شماره 2، صص. 92-65.
  4. حاتمی نژاد، حسین (1391) جغرافیای رادیکال؛ رویکرد میان‌رشته‌ای در جغرافیای انسانی، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره 4، شماره 3، صص. 31-15.
  5. حسینی نسب، سبیکه سادات؛ طیبی ثانی، مصطفی؛ مرسل، باقر (1398) تدوین مدل راهبردی گردشگری ورزشی در راستای توسعه پایدار شهری (مطالعه موردی شهر مشهد)، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، سال 9، شماره 4، صص.637-613.
  6. حیدری، محمدتقی؛ برزگر، صادق؛ الهی چورن، محمدعلی (1399) تحلیلی بر سرمایه‌گذاری گردشگری در نواحی مرزی ساحلی با رویکرد توسعه پایدار مطالعه موردی: شهرستان چالوس، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 9، شماره 1(32)، صص. 61-30.
  7. خمرانی، غلامرضا و فلاحتی، زهرا (1394) بررسی و تحلیل تأثیر مکتب جغرافیای رادیکال بر توسعه شهری (مطالعه موردی شهر زابل(، اولین کنفرانس علمی پژوهشی افق‌های نوین در علوم جغرافیا و برنامه‌ریزی، معماری و شهرسازی ایران، 26 و 27 مردادماه 1394، انجمن توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین، تهران، صص. 13-1.
  8. دهکاء احمدی، فریبرز؛ سجادی، ژیلا؛ واحدی یگانه، فرید (1397) سنجش میزان تحقق‌پذیری فرهنگ محیط‌زیست شهری در راه رسیدن به توسعه پایدار شهری، مطالعه موردی: شهر سنندج، فصلنامه شهر پایدار، دوره 1، شماره 1، صص. 13-1.
  9. رستمعلی زاده، ولی الله (1397) بررسی وضعیت توسعه پایدار نقاط شهری شهرستان‌های مرزی کشور، دو فصلنامه مطالعات جمعیتی، دوره 4، شماره 2، صص. 180-135.
  10. زنگانه، احمد؛ پریزادی، طاهر؛ ساکی، معصوم (1396) توسعه محله محور بخش مرکزی شهر بروجرد، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 17، شماره 45، صص. 183-165.
  11. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان (1390) گیلان در یک نگاه.
  12. شکویی، حسین (1392) اندیشه‌های نو در فلسفه جغرافیا فلسفه‌های محیطی و مکتب‌های جغرافیایی، جلد دوم، تهران: موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
  13. صرافی، مظفر (1397) رهیافت بازآفرینی شهری رادیکال برای چیرگی بر ناپایداری توسعه ایران، نشریه هفت شهر، دوره 4، شماره 62، صص. 61-57.
  14. قادرمرزی، حامد و مفاخری، لیلا (1400) تحلیل فضایی شاخص‌های توسعه روستایی استان‌های مرزی کشور، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 9، شماره 1، صص. 18-1.
  15. متقی، افشین؛ قربانی سپهر، آرش؛ سلطان محمدی، زهرا (1398) واکاوی نقش دولت‌های محلی در توسعه پایدار شهری (نمونه موردی؛ شهرهای ایران(، فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، سال 11، شماره 4، صص. 349-325.
  16. مرکز آمار ایران (1395) سالنامه آماری استان گیلان.
  17. ملک افضلی، علی‌اصغر؛ کلانتری، میترا؛ بهارستانی، شیوا (1397) بررسی شاخصه‌های توسعه پایدار در محله‌های حاشیه‌نشین مطالعه موردی: محله قلعه کامکار قم، فصلنامه شهر پایدار، دوره 1، شماره 3، صص. 94-81.
  18. نجفی، سعید (1398) تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه شهرهای مرزی با رویکرد آینده‌پژوهی (نمونه موردی: شهر زابل)، فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی – سکونتگاه‌های انسانی، دوره 14، شماره 3(پیاپی 48)، صص 789-773.
  19. ولی وند زمانی، حسین؛ متقی، افشین؛ کلثومیان، حمیدرضا (1398) تحلیل فضایی شاخص‌های توسعه نواحی مرزی مطالعه موردی: دهستان‌های شهرستان تربت‌جام، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4، صص. 60-24.
  20. هادی زاده، سعید؛ زیبنده، عدالت؛ پژم، محمود رضا (1394) تحلیل راهبردهای توسعه منطقه مرزی آستارا با استفاده از مدل SWOT، فصلنامه علمی علوم و فنون مرزی، دوره 4، شمار12، صص. 90-69.
  21. Abouelfadl, Somaya. & Ouda, Khaled Abdel-Kader. & Atia, & Al-Amir, Nada. & Ali, Manal. & Mahmoud, Sara. & Said, Hisham. & Ahmed, Aaa. (2021) Recent Advancement on Radical Urban Development in the Egyptian Desert. Modern Advances in Geography, Environment and Earth Sciences Vol.3, pp.74–90.
  22. Althusser, Louis (1970) “Over determination and Contradiction.” In for Marx (Trans. By Ben Brewster), New York: Vintage Books, pp 87-128.
  23. Gharios, Georges. (2019) Fostering Sustainable Development by Empowering Indigenous Abilities: The Border Zone Case of Rural South Lebanon, International Journal of Sustainable Development and Planning, Vol.14, No.2, pp.130-140.
  24. Habermas, Jürgen. (1996) Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy (W. Rehg, Trans.), Cambridge: Polity Press.
  25. Harvey, David. (1989) Explanation in Geography, Edward Arnold.
  26. Krellenberg, Kerstin. & Bergstraber, Hannah. & Bykvo, Daria. & Kress, Nel. & Tyndall, Katharine (2019) Urban Sustainability Strategies Guided by the SDGs—A Tale of Four Cities, Sustainability, Vol.11, No.1116, pp.2-20.
  27. Kurowska-Pysz, Joanna. & Castanho, Rui Alexandre. & Loures, Luís. (2018) Sustainable Planning of Cross-Border Cooperation: A Strategy for Alliances in Border Cities, Sustainability, Vol.10, No.1416, pp.1-26.
  28. Mendoza, Jorge Eduardo. (2017) Economic Integration and Cross-Border Economic Organizations: The Case of San Diego-Tijuana, Estudios Fronterizos, Vol.18, No.35, pp. 22-46.
  29. Pina, William. & Martinez, Clara. (2016) Development and Urban Sustainability: An Analysis of Efficiency Using Data Envelopment Analysis, Sustainability, Vol.8, No.148, pp.2-15.
  30. Sapryka, Victor. & Shmigirilova, Larisa. & Vavilov, Andrei. & Pastyuk, Alexander. (2020) Sustainable development of the Russian-Ukrainian border zone cities, The 1st International Conference on Business Technology for a Sustainable Environmental System (BTSES-2020).
  31. United Nations. (2019) World Population Prospects 2019: Highlights (ST/ESA/SER.A/423), Department of Economic and Social Affairs, Population Division.
  32. Wetzels, Martin. & Odekerken-Schröder, Gaby. & Van, Oppen. & Claudia A. M. L. (2009) Using PLS Path Modeling for Assessing Hierarchical Construct Models: Guidelines and Empirical Illustration, MIS Quarterly, Vol. 33 No.1, pp.177-195.
  33. Xing, Yangang. & Horner, Maclom. & Haram, Mohamad. & Bebbington, Jan. (2009) A framework model for assessing sustainability impacts of urban development, Accounting Forum, No.33, pp.209-224.