بررسی و تحلیل نقش عوامل محیطی-اجتماعی در احساس امنیت زنان مطالعه موردی: شهر مرزی نهبندان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

احساس امنیت نقش بسیار مهمی در سلامت روان و پویایی جوامع انسانی دارد و ازاین‌رو حکومت‌ها و دولت‌ها تلاش می‌کنند بسترهای ایجاد آرامش و تقویت احساس امنیت را در بین شهروندان خود بهبود بخشند. عوامل مختلف محیطی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در ایجاد احساس امنیت شهروندان نقش دارند. در این پژوهش تلاش شده تا نقش عوامل محیطی و اجتماعی در احساس امنیت زنان در شهر مرزی نهبندان استان خراسان جنوبی موردبررسی قرار گیرد. بر این اساس با مراجعه به ادبیات موضوع و نظریه‌های امنیت اجتماعی و محیطی 7 شاخص انتخاب و در قالب پرسشنامه بین 365 نفر از زنان ساکن شهر نهبندان توزیع گردید. درنهایت داده‌های حاصل از پیمایش به روش تحلیل مسیر و همبستگی اسپیرمن مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد متغیرهای فضای فیزیکی شهر با ضریب 80/0، تعاملات اجتماعی با ضریب 61/0، اشتغال زنان با ضریب 40/0 و درگیری‌های قومی- مذهبی با ضریب 39/0 بیشترین تأثیر را بر احساس امنیت زنان داشته است. همچنین بین متغیر رضایت از سکونت در شهر مرزی و متغیر فضای جغرافیایی ارتباط معناداری وجود داشته است. درنهایت می‌توان گفت نتایج تحقیق در ارتباط نظری با دیدگاه‌ها و نظریات مطرح‌شده گویای پیوندی منطقی بین سطح نظری تحقیق و سطح تجربی آن است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating and Analyzing the Role of Social-Environmental Factors in Women's Sense of Security Nehbandan Border City

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Bakhshi 1
  • ُSeyed Hadi Zatghani 2
  • Samaneh Abdollahi 3
1 PhD Student in Political Geography, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor of Political Geography, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 PhD Student in Geography, Rural Planning, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Sense of security plays an essential role in the mental health and dynamism of human societies, and therefore governments and governments strive to improve the context of creating peace and strengthening the sense of security among their citizens. Various environmental, economic, social and political factors play a role in creating a sense of security for citizens. In this study, an attempt has been made to investigate the role of environmental and social factors in women's sense of security in the border city of Nehbandan in South Khorasan Province. Accordingly, referring to the literature and theories of social and environmental security, 7 indicators were selected and distributed in the form of a questionnaire among 365 women living in Nehbandan. Finally, the survey data were analyzed by path analysis and Spearman correlation. Findings show that the variables of physical space in the city with a coefficient of 0.80, social interactions with a coefficient of 0.61, women's employment with a coefficient of 0.40 and ethnic-religious conflicts with a coefficient of 0.39 have the greatest impact on women's sense of security. Also, there was a significant relationship between the variable of living satisfaction in the border city and the variable of geographical space. Finally, it can be said that the results of research in a theoretical relationship with the views and theories suggest a logical link between the theoretical level of research and its experimental level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • sense of security
  • Women
  • social security
  • Environmental Security
  • Nehbandan Border Areas
1)      بوزان، باری (1378) مردم، دولت‌ها، هراس، تهران: ترجمه و انتشارات پژوهشگاه مطالعات راهبردی.
2)      پورجعفر، محمدرضا؛ محمودی نژاد، هادی؛ رفیعیان، مجتبی؛ انصاری، مجتبی (1387) ارتقا امنیت محیطی و کاهش جرائم شهری با تأکید بر رویکرد C.P.T.E.D، نشریه بین‌المللی علوم مهندسی، دوره19، شماره6، صص. 82-73.
3)      جلالیان، اسحاق و ویسیان، محمد (1397) بررسی امنیت پایدار در شهر مرزی سردشت از دیدگاه کارشناسان امنیتی، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، سال 6، شماره 1، صص. 145-127.
4)      جهانگیری، جهانگیر و مساوات، سید ابراهیم (1392) بررسی عوامل مؤثر بر امنیت اجتماعی زنان موردمطالعه: زنان ۱۵-۴۰ سال شهر شیراز، مجله پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، دوره2، شماره2، صص.55-41.
5)      حبیب پور، کریم و صفری، رضا (1391) راهنمای جامع کاربرد SSPS در تحقیقات پیمایشی، تهران: نشر لویه.
6)      حمیدی پور، رحیم و رجبی، فاطمه (1397) پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی بر اساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت، مجله پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، سال 7 شماره ۱ (پیاپی ۲۰)، صص.111-97.
7)      حیدری، صادق؛ ستاره، جلال؛ کیانی، جواد (1398) تأثیر رودخانه هیرمند و فراه رود بر امنیت اقتصادی منطقه مرزی نهبندان، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 8، شماره 4، صص.39-23.
8)       ذکایی، محمد سعید و نوری، آرام (1394) زندگی در مناطق مرزی: مطالعه پدیدار شناختی مرزنشینان شهر نوسود، جامعه پژوهی فرهنگی، سال 6 ، شماره 4، صص.151-119.
9)      روستا، مریم و احمدی، پردیس (1398) بررسی تأثیر عوامل محیطی بر احساس امنیت زنان (نمونه موردی محله سهل‌آباد شیراز)، مجله پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، سال 8، شماره ۱ (پیاپی ۲۴)، صص. 96-85.
10)   زرقانی، سید هادی و بخشی شادمهری، فاطمه (1393) برقراری امنیت شهری از طریق طراحی محیطی بر اساس مبانی اسلامی، مجموعه مقالات هفتمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران جغرافیای سیاسی شهر، صص. 59-43.
11)   زمانی، ابوالفضل و فرهادی، سمانه، (1395) واکاوی نقش شهرهای مرزی در توسعه، امنیت و اقتدار پایدار ملی، مجموعه آثار و مقالات برگزیده دهمین کنگره پیشگامان پیشرفت.
12)   سایق، یزید (1377) امنیت ملی کشورهای در حال رشد اوضاع اقتصادی، ترجمه: مصطفی ایمانی و علیرضا طیب، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
13)   سجادیان، ناهید؛ نعمتی، مرتضی؛ شجاعیان، علی؛ اورکی، پریوش(1394) ارزیابی نقشه طایفه‌گرایی در احساس امنیت اجتماعی (مطالعه موردی: شهر ایذه)، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی، دوره 24، شماره94 صص.79-59.
14)   سجاسی قیداری، حمدالله؛ صادقلو، طاهره؛ رمضانی، فرهاد؛ محمودی، حمیده (1396) بررسی و تحلیل نقش روستاهای مرزی در تأمین امنیت مرزها مطالعه موردی: دهستان زام و گل بانو شهرستان تربت‌جام، فصلنامه بین‌المللی ژئوپلیتیک، دوره 13، شماره 48، صص. 148-121.
15)   شبانی، محمد؛ ملکی‌نیا، مهران؛ احتشام، سعیده (1393) بررسی شاخص‌های امنیت کالبدی برای پذیرش حضور زنان در فضای شهری نمونه موردی: بلوار سجاد مشهد، ششمین کنفرانس ملی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری با تأکید بر مؤلفه‌های شهر اسلامی، مشهد، صص.23-1.
16)   شکربیگی، عالیه و رادین، پرنگ (1395) بررسی عوامل مرتبط بااحساس ناامنی اجتماعی زنان در فضاهای شهری (با تأکید بر ویژگی‌های کالبدی شهری)، فصلنامه مطالعات اجتماعی - روان‌شناختی زنان، سال 14 شماره ۲ صص.126-87.
17)   شکوری اصل، شیده (1395) شناسایی ویژگی‌های محیطی تأثیرگذار بر احساس امنیت بانوان در فضاهای شهری، فصلنامه مطالعات شهری، دوره6، شماره 21، صص. 91-77.
18)   عریضی، فروغ سادات؛ محمدی، اصغر؛ ساسان، گل نساء (1391) رابطه ویژگی‌های اجتماعی و فردی زنان بر احساس امنیت آنان در اماکن عمومی شهر بندرعباس، فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی شهری، دوره2، پیاپی ۴، صص.110-91.
19)   عسکری ندوشن، سمیه و موسوی ندوشن، فاطمه (1399) اشتغال زنان و قدرت تصمیم‌گیری در خانواده: مطالعه تطبیقی زنان شاغل و غیر شاغل در شهر یزد، مطالعات پلیس زن، سال 14 شماره 32، صص. 111-128.
20)   علیزاده بیرجندی، آرش و حسینی، امید (1397) بررسی شاخص‌های امنیت کالبدی به‌منظور حضور پذیری زنان در فضاهای عمومی شهرهای مرزی (مطالعه: سطح‌بندی معابر شهر بیرجند)، فصلنامه دانش انتظامی خراسان جنوبی، سال 7 شماره 1، صص.77-67.
21)   کریمی، علیرضا و دانش مهر، حسین (1398) بررسی احساس امنیت در مناطق مرزی مطالعه موردی: شهر مریوان، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4. صص.24-1.
22)   گلی، علی؛ قاسم زاده، بهنام؛ فتح بقالی، عاطفه؛ رمضان مقدم واجاری، یاسمن (1394) عوامل مؤثر در احساس امنیت اجتماعی زنان در فضاهای عمومی شهری، مطالعات راهبردی زنان سال 18، شماره 69، صص.136-97.
23)   گیدنز، آنتونی (1383) جامعه‌شناسی، ترجمه صبوری، چاپ سیزدهم، تهران: نشر نی.
24)   لینچ، کوئن. (1383). شکل خوب شهر، ترجمه: سید حسین بحرینی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
25)   محمدی مقدم، یوسف و اسدی، سمیه (1397) طراحی و پیاده‌سازی مدل مفهومی مدیریت احساس امنیت با رویکرد ISM (مطالعه شهروندان شهر خرم‌آباد). فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، دوره 9، شماره 56. صص.105-73.
26)   مک سویینی. بیل (1390) مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی امنیت، ترجمه قاسمی و اهنی، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
27)   مک‌کین لاری، رابرت و لیتل، ریچارد. (1380) امنیت جهانی رویکردها و نظریه‌ها، ترجمه افتخاری، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
28)    نویدنیا، منیژه (1388) امنیت اجتماعی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
29)   نیومن، اسکار (1394) خلق فضاهای قابل دفاع، ترجمه: فائزه رواقی و کاوه صابر، تهران: انتشارات طحان.
30)  Wilson, J. Q. & Kelling, G. L. (1982) The Police and Neighborhood Safety: Broken Windows, Publisher :The Atlantic Monthly
31)  Vornanen, Riitta. & Törrönen, Maritta. & Niemelä, Pauli. (2009) Insecurity of young people: The meaning of insecurity as defined by 13–17-year-old Finns, Account Administrators:Review your remote access options for SAGE Journals, Vol.17, No.4, pp. 399–419.