نقش فضاهای بی‌دفاع در افزایش جرائم شهری مطالعه موردی: محلات وکیل‌آباد و حاجی پیرلو شهر مرزی ارومیه

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استادیار شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

از فضاهای جرم‌زا تحت عنوان فضاهای بی‌دفاع شهری یاد می‌شود که نسبت به سایر فضاهای شهری قابلیت بیشتر برای بروز جرم دارند. در محله‌های کم برخوردار به دلیل ساختار کالبدی خاص، فضاهای بی‌دفاع شهری زیادی شکل می‌گیرد و ازآنجاکه کنترل و نظارت در این فضاها پایین‌تر است به مکان جرم خیز تبدیل‌شده و امنیت محله را با چالش زیادی روبرو می‌کنند. در همین راستا هدف اصلی پژوهش بررسی رابطه فضاهای بی‌دفاع در افزایش جرائم شهری است. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و از ماهیت توصیفی – تحلیلی است جمع‌آوری داده به‌صورت اسنادی (گزارش نیروی انتظامی) و میدانی (پرسشنامه به تعداد 260 عدد با استفاده از کوکران) در محل انجام‌گرفته است. از تحلیل همبستگی برای تعیین رابطه و آزمون تی و فریدمن برای رتبه‌بندی شاخص‌های اثرگذار استفاده‌شده است. نتایج پژوهش بیانگر این است که رابطه معنادار و مثبت بین شاخص‌های فضاهای بی‌دفاع شهری و میزان جرم در محلات وکیل‌آباد و حاجی پیرلو شهر ارومیه وجود دارد. نتایج آزمون فریدمن بیانگر این است که میانگین کلیه شاخص‌های فضاهای بی‌دفاع شهری معادل 82/2 و پایین‌تر از حد مطلوبیت 3 به‌دست‌آمده است. دراین‌بین میانگین شاخص‌های آشفتگی بصری (37/3)، خلوتی فضا (1/3)، ساختمان‌های تخریبی به ترتیب بالاترین میانگین را به خود اختصاص داده‌اند. سطح معناداری تمامی شاخص‌ها نیز کمتر از 05/0 است. ضریب همبستگی پیرسون میان دو متغیر شاخص‌های فضاهای بی‌دفاع شهری (مجموع 9 شاخص موردبررسی) با میزان جرائم شهری برابر با 411/0 و سطح معناداری (00/0) است. ازآنجاکه خطای محاسبه‌شده کمتر از 01/0 است، با 99 درصد اطمینان می‌توان گفت، بین شاخص‌های فضاهای بی‌دفاع شهری و میزان جرائم شهری رابطه معناداری و مستقیمی وجود دارد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Defenseless Spaces in Increasing Urban Crime Case Study: Vakilabad and Haji Pirloo Neighborhoods of Urmia

نویسندگان [English]

  • Sina Samadi Afshar 1
  • Dariush Sattarzadeh 2
1 PhD Student in Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor of Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Criminal spaces are referred to as defenseless urban spaces that have more potential for crime than other urban spaces. Due to the special physical structure, many defenseless urban spaces are formed in low-income neighborhoods. And because control and monitoring in these spaces is lower, they become a hot spot and pose a great challenge to the security of the neighborhood. In this regard, the main purpose of this study is to investigate the relationship between defenseless spaces and increasing urban crime. The present study is applied and descriptive-analytical in terms of purpose and nature, respectively. Data collection was done in the form of documents (police report) and field (260 questionnaires using Cochran) on site. Correlation analysis was used to determine the relationship and t-test and Friedman test were exerted to rank the effective indicators. The results indicate that there is a significant and positive relationship between the indicators of urban defenseless spaces and crime rates in Vakilabad and Haji Pirloo neighborhoods of Urmia. The results of Friedman test indicate that the average of all indicators of urban defenseless spaces is equal to 2.82 and below the desirable level of 3. Among these, the average indices of visual disturbance (3.37), space solitude (3.1), and destructive buildings have the highest average, respectively. The significance level of all indicators is less than 0.05. Pearson correlation coefficient between the two variables of indicators of urban defenseless spaces (a total of 9 indicators studied) with the rate of urban crimes is equal to 0.411 and the level of significance (0.00). Since the calculated margin is less than 0.01, it can be said with 99% confidence that there is a significant and direct relationship between the indicators of urban defenseless spaces and the rate of urban crime.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Defenseless Spaces
  • Urban crimes
  • Vakilabad and Haji Pirloo Neighborhoods
1)      اسلامی‌راد، راضیه، (1395) بررسی جایگاه امنیت در برنامه‌ریزی و کاربری اراضی (نمونه موردی: شهر زاهدان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد زاهدان، گروه جغرافیا.
2)      افروغ، عماد (1377) فضا و نابربرای‌های اجتماعی، تهران: نشر مدرس.
3)      انصاری، عبدالمعبود (1369) ایرانیان مهاجر در ایالت متحده؛ پژوهشی در حاشیه‌نشینی دوگانه، ترجمه دکتر ابوالقاسم سری، تهران: نشر آگه.
4)      بحرینی، حسین (1386) معنی و سازگاری در طراحی شهری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
5)      بمانیان محمدرضا و محمودی نژاد. هادی (1388) امنیت و طراحی شهری تهران، انتشارات هله/طحان، چاپ اول
6)      بیات، بهرام (1398) جامعه‌شناسی امنیت شهر و فضای بی‌دفاع شهری. تهران: انتشارات جامعه شناسان.
7)      جعفری، محمود علی (1394) بررسی و تحلیل فضاهای بی‌دفاع شهری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا.
8)      جلالیان، سید اسحاق و  ویسیان، محمد (1397) بررسی امنیت پایدار در شهر مرزی سردشت از دیدگاه کارشناسان امنیتی، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، سال 6، شماره 1، صص.145-127.
9)      حسینی نژاد، سید مرتضی (1384) بررسی علل اقتصادی جرم در ایران با استفاده از یک مدل داده‌های تلفیقی: مورد سرقت، مجله برنامه‌وبودجه، شماره 95، صص. 82-35.
10)   خاموشی طاهره (1387) نقش طراحی شهر یا در ایجاد فضاهای شهری امن در راستای کاهش ناامنی اجتماعی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته طراحی شهری، استاد راهنما: دکتر محمدرضا پورجعفر، دانشگاه تربیت مدرس.
11)   دادور، احمد (1373) الگوی مسکن اجتماعی. خلاصه مقالات دومین سمینار سیاست‌های توسعه مسکن مدیران.
12)   زیاری، کرامت­الله، فرهادی­خواه حسین؛ کلانتری، محسن (1395) بررسی فضاهای بی‌دفاع شهری در سطح محله (موردمطالعه: محله هرندی تهران)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال 4، شماره 20، صص 13-1.
13)   سجادیان، ناهید؛ نعمتی، مرتضی؛ شجاعیان، علی؛ اورکی، پریوش (1394) درآمدی بر نظریه‌های امنیت در حیطه جغرافیای شهری چاپ اول، کرج: کرج نشر.
14)   شکوهی، حسین (1372) جغرافیای اجتماعی شهرها، تهران: نشر مجد.
15)   شماعی، علی و واحدی نژاد، سید حسین (1397) تحلیل فضایی جرم خیزی در بافت‌های فرسوده شهری (موردمطالعه: منطقه 12 شهرداری تهران)، فصلنامه پژوهش‌های انتظام اجتماعی، سال 10، شماره 4، صص.216 –191.
16)   عزیزی، محمدمهدی و شعبان جولا، الهه (1393) ارزیابی کالبد محله‌های قدیمی شهری در پاسخ‌دهی به احساس امنیت (نمونه موردی محله ملک‌آباد شهر قزوین) پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره46، شماره4، صص. 808-791.
17)   فرهادی­خواه، حسین؛ زیاری، کرامت الله؛ کلانتری، محسن (1397) ارزیابی فضاهای بی‌دفاع شهری با استفاده از مدل مطالعه موردی: محله هرندی تهران، فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، دوره13، شماره2، پیاپی 21، صص. 23-10.
18)   فیروزی مجنده، ابراهیم (1395) سنجش عدالت فضایی توزیع کاربری‌های عمومی در نواحی مسکونی شهر اردبیل، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.
19)   قرابی، فریبا؛ رادجهانیان، نفیسه؛ رشیدپور، نازیلا (1392) تأثیرگذاری نورپردازی در امینت شهری و توسعه گردشگری (موردمطالعه: کلان‌شهر شیراز)، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 3، شماره 9، صص.75-67.
20)   قلمبر دزفولی، راما و محمدی، شراره (1394) تحلیل پراکنش فضاهای بی‌دفاع شهری با استفاده از GIS نمونه موردی: شهر جدید پردیس، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال 3، شماره22، صص. 12-2.
21)   قلیچ، مرتضی و عماری، حسن (1392) درآمدی بر فضای بی‌دفاع شهری، تهران: نشر تیسا.
22)   قلیچ، مرتضی و عماری، حسن (1392) درآمدی بر فضای بی‌دفاع شهری، چاپ اول، تهران: انتشارات تیسا.
23)   قورچی بیگی، مجید (1386) راهبردهای کاربردی CPTED برای پیشگیری از جرم در مناطق مسکونی، مجله فقه و حقوق، شماره 11، صص.174- 142.
24)   کانونی، رضا؛ ایمانی، بهرام؛ حبیب زاده، عظیم؛ مسلمی، آرمان (1394) سنجش احساس امنیت اجتماعی در مناطق شهری (مطالعه موردی: شهر اردبیل)، نشریه پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره 3، شماره 10، صص.33-1.
25)   کلانتری، محسن؛ هندیانی، عبدالله؛ سرمد، محمدرضا (1389) کانون‌های جرم خیز در شکل‌گیری الگوهای فضایی بزه‌کاری موردمطالعه، ایستگاه بازرسی علی‌آباد، شهر بیرجند، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، دوره5، شماره4، صص. 586-570.
26)   کلارک، رونالد (1387) نظریه پیشگیری جرم از طریق طراحی محیطی، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، سال 3، شماره 3، صص. 356-344.
27)   لینچ، کوین (1381)، سیمای شهر، ترجمه منوچهر مزینی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
28)   محسنی تبریزی، علیرضا؛ قهرمانی، سهراب؛ یاهک، سجاد (1390) فضاهای بی‌دفاع شهری و خشونت (مطالعه موردی فضاهای بی‌دفاع شهر تهران)، جامعه‌شناسی کاربردی، سال 22، شماره 2، صص.32-20.
29)   محمدی علیرضا؛ فیروزی مجنده، ابراهیم؛ بیگلو ارژنگی، حجت (1398) پهنه‌بندی فضاهای بی‌دفاع و مستعد جرم‌خیزی در شهر اردبیل، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری دوره 7، شماره 4 ، صص. 806-785.
30)   مقیمی، مهدی (1395) بررسی نقش مکان در ایجاد موقعیت جرم؛ تدوین و تنظیم تدابیر و راهکارهای مکان محور برای پیشگیری وضعی از جرم، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال 8، شماره 4، صص. 186-155.
31)   منصوری، فردین؛ غنیمتی، حسن؛ نوفر، زینت (1396) رابطه فضاهای بی‌دفاع شهری با افزایش جرائم شهری در شهر کرمانشاه، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال 5، شماره 21، صص. 290-201.
32)   موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ خلیفی پور، حکیمه (1395) اولویت‌بندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی مطالعه موردی (استان کردستان)، مجلّه جغرافیای سیاسی، سال 1، شماره 2، صص.75-53.
33)   نایبی، هوشنگ؛ سروستانی رحمت الله؛ صدیق، قهرمانی، سهراب (1390) نقش فضاهای بی‌دفاع شهری در رفتارهای خشونت‌آمیز، فصلنامه دانش انتظامی، دوره 13، شماره 1 ، صص.231-199.
34)   نیومن، اسکار (1387) خلق فضاهای قابل دفاع، مترجم: فائزه رواقی و کاوه صابر، تهران: نشر طحان.
35)   نیومن، اسکار (1381) نقش طراحی شهری در ایجاد فضاهای قابل دفاع، ترجمه نسیم ایران‌منش، مجله شهرداری‌ها، سال 4، شماره 44، صص.23-18.
36)   وروایی، اکبر و حاتم­زاده، جمشید (1394) پیشگیری از جرم از طریق معماری و شهرسازی (موردمطالعه: خیابان‌های اصلی منطقه 4 شهرداری شهر کرمانشاه)، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال 7، شماره 2، صص.114-83.
37)   یوسفی، علی و جوهری، لیلا (1393) فضای بی‌دفاع در شهر و حس ترس، پدیدارشناسی تجربه عبور از پل‌های زیرگذر در مشهد، جغرافیا و مخاطرات محیطی، سال 3، شماره 3،  صص.143-129.
38)  Bennett, Trevor. (1986) Situational Crime Prevention From The Offender Perspective، In Heal & Laycoke.
39)  Newman, Oscar. (1996) Creating Defensible Space. u. s. Department ofhousing and urban development.