بررسی نقش جاده‌ها بر امنیت روستاهای مرزی مطالعه موردی: منطقه سیستان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

چکیده

راه روستایی به‌عنوان شریان حیاتی مناطق، یکی از مهم‌ترین خدمات زیربنایی است که نقش و جایگاه ویژه‌ای در توسعه و امنیت روستاها ایفا می‌کند، لذا ساخت و توزیع فضایی برنامه‌ریزی‌شده آن می‌تواند تأثیر مستقیمی بر سطح امنیت روستاهای مرزی داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش انواع جاده‌ها بر امنیت روستاهای مرزی در منطقه سیستان است. روش تحقیق توصیفی– تحلیلی مبتنی بر بررسی‌های اسنادی و میدانی بوده است. جامعه آماری تحقیق در سطح روستا کلیه روستاهای مرزی حاشیه جاده‌های سیستان (350) بودند که با استفاده از فرمول اصلاحی شارپ 46 روستا به‌عنوان حجم نمونه روستایی تعیین گردید و جامعه آماری در سطح خانوار شامل کلیه خانوارهای روستاهای مرزی موردمطالعه (9305) بودند که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 369 تعیین گردید. روایی پرسشنامه تدوین‌شده با نظر پانل تخصصی تائید و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ (مؤلفه‌های اقتصادی-اجتماعی 84/0 و مؤلفه‌های امنیتی-سیاسی 85/0) مورد تائید قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که بین ابعاد سیاسی- امنیتی و اقتصادی- اجتماعی و طبقات فاصله روستاها از جاده با توجه به مقدار ضریب همبستگی کندال (629/0-) و سطح خطای کمتر از 01/0 درصد، رابطه منفی معناداری وجود دارد. همچنین نتایج آزمون کروسکال - والیس مؤلفه‌های سطح امنیت اقتصادی- اجتماعی و سیاسی- امنیتی نشان داد که سطح امنیت در روستاهای مرزی اطراف انواع جاده‌ها در منطقه سیستان با سطح معناداری کمتر از 000/0 درصد متفاوت بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Role of Roads on the Security of Border Villages Case Study: Sistan Region

نویسندگان [English]

  • Mahmoudreza Mirlotfi 1
  • Elham Jalili 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Zabol University, Zabol, Iran
2 M.A of Geography and Rural Planning, Zabol University, Zabol, Iran
چکیده [English]

Rural road as a vital artery of the regions is one of the most important infrastructure services that plays a special role and place in the development and security of villages, so its planned spatial construction and distribution can have a direct effect on the security of border villages. The purpose of this study is to investigate the role of different types of roads on the security of border villages in Sistan region. The descriptive-analytical research method was based on documentary and field studies. The statistical population of the research at the village level was all border villages along the roads of Sistan (350), which was determined as a rural sample size of 46 villages using Sharp correction formula. Also, the statistical population at the household level included all households in the studied border villages (9305) that using Cochran's formula, the sample size was 369 people. The reliability of the questionnaire was confirmed by a panel of experts and its validity was confirmed using Cronbach's alpha test (socio-economic components 0.84 and security-political components 0.85). The results showed that there is a significant negative relationship between political-security and socio-economic dimensions and classes of rural distance from the road due to the amount of Kendall correlation coefficient (-0.629) and error level less than 0.01%. Also, the results of Kruskal-Wallis test of the components of socio-economic and political-security level of security showed that the level of security in border villages around different types of roads in Sistan region was significantly less than 0.000%.

کلیدواژه‌ها [English]

  • road
  • Rural Security
  • rural development
  • Border villages
  • Sistan region
1)      افتخاری، اصغر؛ نادری‌باباناری، مهدی؛ میسمی، حسین (1390) بازخوانی الزامات امنیتی سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404: رویکردی چندجانبه، فصلنامه راهبرد، سال 20، شماره 60، صص. 80- 53.
2)      افراخته، حسن و حجی پور، محمد (1392) پایش سکونتگاه‌های مرزی در راستای شناخت کانون‌های تهدید امنیت مورد: روستاهای استان خراسان جنوبی، فصلنامه دانش انتظامی خراسان جنوبی، دوره 4، شماره 4، صص. 52- 37.
3)      بدخشان، زینب؛ مهرابی بشر آبادی، حسین؛ میرزایی خلیل‌آبادی، حمیدرضا (1397) بررسی اثر توسعه زیرساخت‌ها بر توسعه روستایی ایران، مجله اقتصاد کشاورزی، دوره 12، شماره 4، صص. 14- 1.
4)      پاپلی یزدی، محمدحسین و ابراهیمی، محمد امیر (1391) نظریه‌های توسعه روستایی، چاپ 7، تهران: انتشارات سمت.
5)      جان‌پرور، محسن؛ صالح‌آبادی، ریحانه؛ حسینی، سیده سمیره (1396) تبیین مخاطرات محیطی ناشی از احداث دیوارهای مرزی (مرزهای ایران در استان سیستان و بلوچستان)، مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی، دوره6، شماره 4، صص. 141 -121.
6)      جلالیان، اسحاق و ویسیان، محمد (1397) بررسی امنیت پایدار در شهر مرزی سردشت از دیدگاه کارشناسان امنیتی، مجله پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، سال 6، شماره 1، صص. 145–127.
7)      دربان آستانه، علیرضا (1393) ارزیابی و تحلیل احساس امنیت روستاییان نواحی مرزی (مطالعه موردی: استان ایلام)، فصلنامه علمی – پژوهشی برنامه‌ریزی فضایی (جغرافیا)، سال 4، شماره 4 (پیاپی 15)، صص. 156 – 129.
8)      دروئو، ماکس (1371) جغرافیای انسانی، جلد 2، ترجمه سیروس سهامی، چاپ اول، تهران: انتشارات رایزن.
9)      رضوانی، محمدرضا (1383) مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعه روستایی در ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات قومس.
10)   رضوانی، محمدرضا؛ قدیری معصوم، مجتبی؛ کریمی، سید هادی (1391) ارزیابی تأثیر حمل‌ونقل بر توسعه اجتماعی نواحی روستایی، مطالعه موردی: روستاهای حاشیه محور ارتباطی سنندج – دیواندره، فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه کالبدی، سال 1، شماره 1، صص.62-49.
11)   رضوی، سید ابوالفضل (1387) راه‌های تجاری در عهد ایلخانی، پژوهش‌نامه تاریخ، سال 3، شماره 11، صص.90-71.
12)   روحانی، احمد (1388) چالش‌ها و چشم‌اندازهای امنیت راه و ترافیک کشور، دوماهنامه توسعه انسانی پلیس، دوره 6 شماره 22، صص.91- 51.
13)   سیادت، سعیده و پیرعلی، علیرضا (1391) بررسی راه‌کارهای توسعه امنیت پایدار در استان سیستان و بلوچستان. همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها، 30 و 31 فروردین 1391، دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص. 1343-1338.
14)   صفار زاده، محمود؛ مرادی، سهیلا (1381) بررسی اثرات زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی پروژه‌های حمل‌ونقل و روش‌های ارزیابی آن، مجله جاده، شماره 45، صص.70–53.
15)   طاهری، محمدعلی (1387) امنیت انسانی و سیاست جنایی پیشگیرانه در برابر مواد مخدر، مجموعه مقالات همایش بین‌المللی امنیت انسانی در غرب آسیا، آذرماه 1387 دانشگاه بیرجند، صص. 406- 391.
16)   ظاهری، محمد؛ حسینی شه پریان، نبی‌الله؛ رحیم زاده، ناهید (1396) ارزیابی تأثیر حمل‌ونقل بر ابعاد مختلف توسعه روستایی (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان تبریز)، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، سال 6، شماره پیاپی 19، صص. 168-151.
17)   عندلیب، علیرضا و مطوف، شریف (1388) توسعه و امنیت در آمایش مناطق مرزی ایران. مجله باغ نظر، دوره 6، شماره 12، صص.76-57.
18)   غضنفرپور، حسین؛ عارفی، فرج‌الله؛ پایدار، ابوذر؛ حاتمی، فتاح (1391) بررسی وضعیت توسعه راه‌های روستایی و ارائه الگوی مطلوب (مورد: نواحی سرحدی جبال بارز جیرفت)، فصل‌نامه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، دوره 4، شماره 13، صص.136-119.
19)   غلامی نیارمی، آتنا (1396) ارزیابی جامعه‌شناختی ابعاد چهارگانه امنیت اجتماعی در بین زنان سرپرست خانوار موردمطالعه: زنان سرپرست خانوار شهر تهران، مجله پژوهشنامه زنان، سال 8، شماره 3، صص. 86-69.
20)   قنبری، ابوالفضل (1390) تحلیل عوامل مؤثر بر نابرابری در نقاط شهری استان‌های ایران، مجله آمایش محیط، دوره 4، شماره 13، صص. 169- 137.
21)   کریمی، علیرضا و دانش مهر، حسین (1398) بررسی احساس امنیت در مناطق مرزی مطالعه موردی: شهر مریوان، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4، صص. 24-1.
22)   محمد زاده لاریجانی، فاطمه؛ سلمانی، محمد؛ غلامی، علی (1399) تبیین اثرات راه و سیستم حمل‌ونقل روستا - شهری بر توسعه اقتصادی، اجتماعی نواحی روستایی (مطالعه موردی: بخش بندپی شرقی شهرستان بابل)، فصلنامه مسکن و محیط‌زیست روستا، دوره 39، شماره 169، صص. 32-17.
23)   مطیعی لنگرودی، حسن (1382) برنامه‌ریزی روستایی با تأکید بر ایران، چاپ اول، مشهد: جهاد دانشگاهی مشهد.
24)   موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ خلیفی­پور، حکیمه (1395) اولویت‌بندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی(مطالعه موردی: استان کردستان)، مجله جغرافیای سیاسی، دوره1، شماره2، صص.77-55.
25)   مهدوی، اسعد؛ حسینی، سیدعطاله؛ حاتمی، نیشتمان؛ مصطفی، محسن؛ اسکندری، فرزاد (1395) اثر ارتقاء شبکه‌های حمل‌ونقل بر وضعیت توسعه اقتصادی اجتماعی جنگل نشین آر مرده بانه، فصلنامه جاده، دوره 24، شماره 88، صص. 196-187.
26)   مهندسان مشاور DHV از هلند (1371) رهنمودهایی برای برنامه‌ریزی مراکز روستایی، ترجمه سید جواد میر و همکاران، چاپ اول، تهران: مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی.
27)   میرلطفی، محمود رضا؛ بندانی، میثم؛ نادریان، مهدی (1393) تحلیل اثرات اقتصادی – اجتماعی احداث دیوار مرزی بر مناطق روستایی سیستان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 14‌، شماره 35، صص.116– 95.
28)   نبوی، سید عبدالحسین؛ حسین­زاده، علی حسین؛ حسینی، سیده هاجر (1389) بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی، مجله جامعه‌شناسی کاربردی، سال 21، شماره 4 (شماره پیاپی 40)، صص. 96 – 73.
29)   نظافتی، عباس؛ سلطانی، مسعود؛ ویسیان، محمد؛ اکبری، مهناز (1393) بررسی عوامل مؤثر بر توسعه امنیت پایدار در مناطق مرزی مطالعه موردی : استان کردستان، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره2، شماره4، صص.46-23.
30)   ولی وند زمانی، حسین؛ متقی، افشین؛ کلثومیان، حمیدرضا (1398) تحلیل فضایی شاخص‌های توسعه نواحی مرزی مطالعه موردی: دهستان‌های شهرستان تربت‌جام، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4، صص.60-24.
31)   هاشمی، سید یوسف (1399) بررسی احساس امنیت در بین شهروندان مناطق مرزی مطالعه موردی: شهر رشت، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 8، شماره 2، صص. 59-47.
32)   هزارجریبی، جعفر (1390) احساس امنیت اجتماعی از منظر توسعه گردشگری، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 22، شماره 2، صص. 143- 121.
33)   یاری، حامد و هزارجریبی، جعفر (1391) بررسی رابطه امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان (مطالعه موردی ساکنان شهر کرمانشاه)، مجله پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، سال 1، شماره 4، صص. 58-39.
34) Ajdari, B. &Asgharpour, S. E. (2011) Human security and development, emphasizing on sustainable development, Procedia Social and Behavioral Sciences, Vol.19, pp.41–46.
35) Bellab, Clive. & Dillen, Susannevan. (2018) On the way to good health? Rural roads and morbidity in Upland Orissa, Journal of Transport & Health, Vol.10, pp.369-380.
36) Blinc, R. &  Zidansek, A. & Slausc, A. (2007) Sustainable development and global security, Journal Energy, Vol.32, pp.883–890.
37) Bullock, Jane A. & Haddow, George D. & Coppola, Damon P. (2013) Border Security, Immigration, and Customs Enforcement, Introduction to Homeland Security (Fourth Edition), Related publications.
38) Golmohammadi, Farhood, (2018) Rural roads for sustainable development and improving human capabilities of local communities, Black Sea Journal of Public and Social Science, Vol.1, No.2, pp.86-106.
39) Hansen, R. & Papademetriou, D.G. (2014) Securing Borders The Intended, Unintended, and Perverse Consequences, a Project of the migration Policy Institute, Migration Policy Institute, pp. 1-21.
40) Bryceson, D.F. & Maunde, D.A.C. & Mbara, T.C.R. & Kibombo, R.A.S.C. & Davis, A.S.C. & Howe, J.D.G.F. (2003) Sustainable Livelihoods, Mobility and Access Needs in Urban And Peri- Urban Area.
41) Milada, S. & Antonin, V. & Kater, S. (2015) Integrated transport system of the south-Moravian region and its impact on rural development, Transportation Research Part D, Vol.36, pp.53-64.
42) Olawale, T.N. & Adesina, K.I. (2013) An Assessment of the relationship between Road Network Connectivity and Tourists’ Patronage in Lokoja Metropolis, KogiB State, Journal of Natural Sciences Research, Vol.3, No.9, pp.1-11.
43) Sewella, S.J. & Desaib, S.A. & Mutsaaa, E. & Lottering, R.T. (2019) A comparative study of community perceptions regarding the role of roads as a poverty alleviation strategy in rural areas, Journal of Rural Studies, Vol.71, pp.73-84.
44) Webangira, R. (2005) Rural Roads as Stimulants of  Economic Development, Proceeding of the Discourse on Engineering Contribution in Poverty Reduction.
45) Zhao, P. (2007) Sustainable urban expansion and transportation in a growing megacity: Consequences of urban sprawl for mobility on the urban fringe of Beijing, Habitat International, Vol.34, No.2, pp.236-243.