بررسی مسئولیت مدنی کارکنان مرزبانی ناجا

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

2 استاد حقوق خصوصی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

3 استادیار حقوق خصوصی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

چکیده

یکی از وظایف حکومت­ها اعمال حاکمیت و اجرای قوانین و پروتکل­های مرزی در آن کشور بوده لیکن کاهش ضرر به مرزنشینان و همچنین کاهش هزینه­های سازمانی و فردی کارکنان که در این راستا ممکن است متحمل گردند. که یکی از دغده­های مدیران مرزبانی ناجا می­باشد. تقصیریابی احتیاطی کارکنان مرزبانی در انجام وظایف محوّله یا ترک تکالیف آنان می­تواند منجر به وقوع زیان­های جبران ناپذیری به شهروندان گردد که در این حالت خود آنان عهده­دار جبران خسارت وارده خواهند بود. لذا ضرورت دارد در انجام اقدامات خود احتیاط­های لازم را طبق قانون مراعات نموده تا معاف از جبران ضررهای وارده به اشخاص شوند. اما اگر خود مرزنشینان نیز تعمداً یا با بی­مبالاتی مقررات مرزی را مراعات ننمایند مستحق جبران ضررهای وارده نخواهند بود. در این پژوهش سعی شده عوامل رافع مسئولیت مدنی ناشی از فعل و ترک تکالیف قانونی آن کارکنان بر اساس قوانین موضوعه و با هدف کاهش خسارات شهروندان، سازمان، کارکنان بررسی گردد. پژوهش حاضر ازنظر گردآوری اطلاعات به روش اسنادی می­باشد و به لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است.  یافته­های تحقیق نشان می­دهد که رویکرد مقنن در خصوص مسئولیت مدنی نسبت به همه کارکنان دولت و در تمامی شرایط و مناطق جغرافیایی یکنواخت و ثابت است در حالی که بایستی در صورت ورود خسارت ناشی از اقدامات کارکنان مرزبانی به مرزنشیان، با عنایت به حکمرانی شرایط جغرافیایی متفاوت از داخل کشور، مقررات خاص حاکم در مرز و حاکمیت پروتکل­های مرزی در نوار مرزهای ایران تدوین و همچنین باید برای نحوه جبران ضرر به شرایط زمانی-مکانی و نوع مأموریت محوله به کارکنان مرزبانی، کفایت تجهیزات و امکاناتی که دولت در اختیار نیروهای مرزبانی قرار داده، میزان سهل انگاری و تقصیر مرزنشینان امعان نظر کافی معمول گردد. از دیگر سو نیز اگر ورود خسارت ناشی از فعل یا ترک تکالیف توأم با تقصیر زیان­بار کارکنان باشد. خود آنان ملزم به جبران ضرر بوده و در صورت نقص وسایل مأموریتی سازمان مربوطه و درغیر این صورت و سهل انگاری مرزنشینان اجباری به جبران خسارت وجود ندارد. با  توجه به حساسیت مأموریت و شرایط خاص مرز و وجود خلاءهای قانونی، شفافیت حقوقی تصویب قانون خاص مرزی و همچنین تصویب و الحاق قوانین اختصاصی برای کارکنان مرزبانی در قانون جرائم نیروهای مسلّح ضروری می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of Civil Liability of NAJA Border Command Staff

نویسندگان [English]

  • Yusef Esmaelzadeh 1
  • Ebrahim Taghizadeh 2
  • Ali Chehkandinejad 3
1 PhD Student in Private Law, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran
2 Professor Private Law, Birjand Branch Islamic Azad University,, Birjand, Iran
3 Assistant Professor Private Law, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran
چکیده [English]

One of the duties of governments is to enforce the rule and implement border laws and protocols in that country, but reducing the harm to border residents as well as reducing the organizational and individual costs of employees that may be incurred in this regard is one of the concerns of border guards. Precautionary faults of border command staff in performing their duties or leaving their duties can lead to irreparable damage to citizens, in which case they will be responsible for damages. Therefore, it is necessary to observe the necessary precautions according to the law in order to be exempted from compensating the damages caused to individuals but if the border residents themselves do not comply with the border regulations intentionally or negligently, they will not be entitled to compensation. In this research, an attempt has been made to investigate the factors eliminating civil liability resulting from the act and abandonment of the legal duties of those employees in accordance with the relevant laws and in order to reduce the damages of citizens, organizations and employees. The present article is documentary and descriptive-analytical in terms of data collection and method, respectively. The research findings show that the legislative approach to civil liability is uniform and consistent in all government employees and in all geographical conditions and regions. While in case of damage caused by border command staff’s actions to border residents, with regard to the governance of different geographical conditions inside the country, special regulations governing the border and the rule of border protocols in the Iranian border should be developed. Adequate consideration should also be given to how to compensate for the damage to the time and place conditions and the type of assigned mission to border guards, the adequacy of equipment and facilities provided by the government to border guards, the level of negligence and fault of border residents. On the other hand, if the damage caused by acting or leaving the duties is accompanied by the fault of the employees, they are obliged to compensate the loss and in case of lack of mission equipment of the relevant organization and otherwise negligence of border residents, there is no obligation to compensate. Finally, given the sensitivity of the mission and the specific conditions of the border and the existence of legal gap so legal transparency is essential for the adoption of a special border law, as well as the adoption and annexation of specific laws for border command staff in the Armed Forces Crimes Law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • civil liability
  • Border Guards
  • Harmful act
  • Omission of Harmful Act
  • Exemption
1)    افراسیابی، علی (1394) اختیارات قانونی پلیس در کاربرد سلاح گرم (مطالعـه تطبیقـی سیاست جنایی ایران و انگلستان)، فصلنامه آموزه‌های حقوق کیفری، سال 3، شماره 9، صص.224-199.
2)      امام خمینی، روح‌الله (1373) تحریرالوسیله، چاپ هشتم، جلد 1، قم: انتشارات مهر.
3)      ایراندخت، نظری (1395) حقوق مدنی 4، چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد.
4)      بادینی، حسن (1384) فلسفه مسئولیت مدنی، چاپ اول، تهران: انتشار شرکت سهامی.
5)      باریکلو، علیرضا (1396) حقوق مسئولیت مدنی، چاپ هفتم، تهران: انتشارات نشر میزان.
6)    بختیاری، لطفعلی و رجبی فرجاد، رقیه (1398) تدوین الگوی توانمندسازی کارکنان دانشگاه علوم انتظامی امین، فصلنامه دانش انتظامی، دوره 21، شماره3، صص.30-1.
7)    تقی زاده، ابراهیم و هاشمی، احمدعلی (1395) مسئولیت مدنی، چاپ دوم، تهران: مرکز چاپ و نشر دانشگاه پیام نور.
8)    خورشیدی، عباس و محمدی، بتول (1392) تبیین نیازهای کارکنان در فرماندهی مرزبانی ناجا، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 4، شماره 2، صص.87-53.
9)      رحمتی راد، محمد (1374) مرزبانی، گذرنامه و اتباع بیگانه، چاپ اول، تهران: چاپ دانشگاه علوم انتظامی ناجا.
10)   ره پیک، حسن. (1388) حقوق مسئولیت مدنی و جبر آن‌ها، چاپ دوم، تهران: چاپ انتشارات خرسندی.
11)   زرگوش، مشتاق (1389) مسئولیت مدنی دولت، چاپ اول، تهران: انتشارات نشر میزان.
12)   ژوردن، پاتریس (1385) اصول مسئولیت مدنی، ترجمه مجید ادیب، چاپ دوم، تهران: چاپ نشر میزان.
13)  شعاریان، ابراهیم و جباری، منصور (1389) مسئولیت پلیس در نقض وظیفه مراقبت، فصلنامه دانش انتظامی، دوره 11، شماره 3، صص 17-10.
14)  صفائی، حسین و رحیمی، حبیب‌الله (1396) مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، چاپ دهم، تهران: انتشارت سمت.
15)  عباسلو، بختیار (1395) مسئولیت مدنی ضابطین دادگستری، فصل‌نامه دانش انتظامی، دوره 12 شماره 2، صص.130-87.
16)  غلامی رزینی، محسن؛ سلطانی، مسعود؛ غلامی، احسان (1394) بررسی چالش‌ها و خلأهای قانونی استفاده از سلاح گرم توسط مرزبانان، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 5، شماره 4، صص. 14-1.
17)   قاسم‌زاده، مرتضی (1387) الزام‌ها، مسئولیت مدنی بدون قرارداد، چاپ چهارم، تهران: چاپ نشر میزان.
18)   قرآن کریم
19)  کاتوزیان، ناصر (1387) الزام‌های خارج از قرار داد جلد اول) «قواعد عمومی»، چاپ 8، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
20)  محمد غفوری، محمدرضا (1394) مسئولیت دولت نسبت به اعمال کارکنان نیروهای مسلّح، چاپ اول، تهران: انتشارات سازمان قضائی نیروهای مسلّح.
21)  محمد نسل، غلامرضا (1381) شرح و نقدی بر قانون به‌کارگیری سلاح، جلد سوم، چاپ اول، تهران: انتشارات نشر دانشگاه علوم انتظامی.
22)  مسیحی، مهرزاد (1389) قانون مدنی به همراه قانون مسئولیت مدنی، آراء وحدت رویه دیوان عالی کشور و نظرات مشورتی اداره حقوقی، چاپ دوم، تهران: انتشارات خرسندی.
23)   ناصرزاده، هوشنگ (1380) مجموعه قوانین نیروهای مسلّح، چاپ دوم، تهران: انتشارات خورشید.
24)  نجفی توانا، علی و حسینی، سید رضا (1393) رویکرد سیاست جنایی تقنینی در قانون به‌کارگیری سلاح توسط مأمورین نیروهای مسلح در موارد ضروری، فصل‌نامه کارآگاه، دوره 8، شماره 29، صص.147-133.
25)   نوین، پرویز (1392) حقوق مدنی 4 (مسئولیت مدنی تطبیقی)، چاپ اول، تهران: انتشارت گنج دانش.
26)   نهج‌البلاغه
27)  هاشمی، سید محمد (1395) مسئولیت مدنی ناشی از فعل یا ترک فعل پلیس راهور، فصل‌نامه دانش انتظامی، دوره 19، شماره 2، صص.101-67.
28)   یزدانیان، علیرضا (1386) حقوق مدنی و قواعد مسئولیت مدنی، جلد اول، چاپ اول، تهران: چاپ نشر میزان.
29) Barrows, John F.   & Mulgan, Margaret A. & MC Gregor, Vennell. & Margaret, A. & Chambers, S. (2016) The Law of Torts in New Zealand 7th ed, Publisher: Thomson Reuters New Zealand.
30) Bernard, Schwartz. (1954) French adminstaitive law and common law world, new York Uuniversity press.
31) Black, B. & Cheffins, B. & Klausner, M. (2003) Outside Director Liability: A Policy Analysis, Journal of Institutional and Theoretical, Vol.162, No.1, pp.5-20.
32) Bryan, A. (2004) Garner, Black’s Law Dictionary, 8 ed., (USA: Thomson West Pub.
33) Gray. Christopher Berry. (1987) The philosophy of law, An Encyclopedia" garland publishing, 1st edition, Publisher : Routledge.
34) Harpowood, V. (2003) Modern Tort Law, 6thed, (London, Careudish pub).
35)  Harry, street. (1975) Governmental liability: Acomparatine study, U.S.A Archon bcok, by remission of combridge university press.
36) Mohr, J.C.B & Tubingen, Torts. (1973) International Encyclopedia of Comparative Law Online, by tunc ander, the hague. Boston, London, Martinus Nihoff Publlshers, vol XL,Part I.
37) Oxford Dictionary of  Law, Fifth ed, Oxford Press,2002.