تحلیل زیست پذیری در شهرهای مرزی با رویکرد حق به امنیت شهروندی مطالعه موردی: شهر مریوان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

شهرهای ایران و بالأخص شهرهای مرزی به دلایلی ازجمله آسیب‌پذیر بـودن نیازمنـد طرحـی مـدون و چارچوبی مشخص، سیاستی مکتوب و عملی جهت جانمایی نمودن کاربری‌ها و خدمات در خصوص دستیابی به شرایط مساعد زیست پذیری هستند. دراین‌بین موضوع حق به امنیت شهروندان که ممکن است در نقاط مختلف شهری کم‌رنگ به نظر برسد. در شهرهای مرزی که بخشی از ناامنی‌شان مربوط به عوامل خارجی و برون‌مرزی می‌باشد، پررنگ‌تر جلوه کند. پژوهش حاضر در چارچوب مسائل فوق در شهر مرزی مریوان باهدف مشخص نمودن عوامل محدودکننده و ارتقادهنده زیست پذیری در قاب و لبـه بیرونـی کشور سعی در مطرح نمودن عوامل مثبت جاذب جمعیت و زیست پذیرتر نمودن شهر بـا تأکید بـر امنیت شهری به‌عنوان شهری مرزی و محروم دارد. این امر به کمک مطالعات کتابخانه‌ای 28 شاخص در 8 مؤلفه (دو گروه امنیت و زیست پذیری) استخراج‌شده‌اند که جهت سنجش رابطه، معنی‌داری و درنهایت تائید یا رد رابطه حق به امنیت شهروندی و زیست پذیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری در محیط smart pls استفاده‌شده است. نتایج حاصل از تحقیق بر اساس برازش GOF تائید کننده رابطه قوی بین امنیت و زیست پذیری با درصد بالای 20/1 بوده است و می‌توان اظهار نمود که رابطه قوی بین مؤلفه‌های امنیت در شهرهای مرزی و زیست پذیری آن (ضرایب همبستگی 99% درصد بین زیرساخت و قلمرو گرایی- زیرساخت و آسایش) وجود دارد. درحالی‌که نتایج حاکی از استراتژی‌های اتخاذی در راستای زیست پذیری شهر مریوان عمدتاً مقطعی بوده و نتوانسته است احساس امنیت شهری را برای ساکنین رقم بزند. در این راستا مدیریت و نگهداری فضا، امنیت فیزیکی آن، نظارت و کنترل و همچنین ارائه راهبردهای انتظامی در جهت تقویت امنیت شهر ضروری می‌نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Liveability in Border Cities with the Right to Citizen Security Case Study: Marivan City

نویسندگان [English]

  • Mohamad Taghi Heydari 1
  • Mohamad Rasooli 2
  • Maryam Rahmani 3
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Zanjan University, Zanjan, Iran
2 PhD student in Geography and Urban Planning, Zanjan University, Zanjan, Iran
3 PhD Political Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Cities in Iran, and especially border cities, need a well-written plan and framework, a written and practical policy to locate land uses and services to achieve desirable liveability conditions. Meanwhile, the issue of citizens' right to security, which may seem insignificant in different parts of the city, it is more pronounced in border cities where part of the insecurity is related to external factors. The present study in the framework of the above issues in the border city of Marivan with the aim of identifying the limiting and promoting factors of liveability in the outer frame and edge of the country tries to introduce positive factors attracting population and making the city more liveable by emphasizing urban security as a border and deprived city. This has been extracted with the help of 28 index library studies in 8 components (two groups of security and liveability) that structural equations modeling in Smart-PLS software has been used to measure the relationship, significance and finally confirm or reject the relationship between the right to citizen security and liveability. The results of the research based on GOF fitting confirm the strong relationship between security and liveability with a percentage above 1.20. Also, it can be stated that there is a strong relationship between the components of security in border cities and its liveability (99% correlation coefficients between infrastructure and territoriality-infrastructure and comfort). While the results indicate that the adopted strategies in order to make Marivan city liveable are mainly cross-sectional and have not been able to create a sense of urban security for residents. In this regard, the management and maintenance of space, its physical security, monitoring and control, as well as providing disciplinary strategies to strengthen the security of city are essential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Security
  • Right to security
  • Liveability Approach
  • Marivan city
1)      احدنژاد، محسن؛ سجادی، ژیلا؛ یاری قلی، وحید (1397) بررسی جایگاه مفهوم زیست پذیری شهری در طرح توسعه شهری (نمونه موردی: طرح جامع شهر زنجان)، فصلنامه جغرافیا، سال 16، شماره 59، صص.108-95.
2)      احمدرش، رشید؛ احمدی، هیوا؛ عبدالله­زاده، سیروان (1396) مطالعه انتقادی سیاست‌های اقتصادی مناطق مرزی کردستان، اولین همایش بین‌المللی برنامه‌ریزی اقتصادی، توسعه پایدار و متوازن منطقه‌ای رویکردها و کاربردها، 13 و 14 اردیبهشت، دانشگاه کردستان، صص.16-1.
3)      آیین مقدم، فاطمه؛ صادقی، لقمان؛ بهرامی، سیروان (1392) ارزیابی و احساس امنیت اجتماعی در شهرهای مرزی مریوان، فصلنامه دانش انتظامی کردستان، سال 4، شماره 13، صص.16-1.
4)      توکلیان، ابراهیم و ایزدی، علی (1391) مرز، امنیت و راهکارهای ایجاد امنیت در مرزها، همایش ملی امنیت در شهرهای مرز، چالش‌ها و رهیافت‌ها، 30 فروردین، دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص.666-656.
5)      جلالیان، سید اسحاق (1398) بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء امنیت پایدار مناطق مرزی مطالعه موردی: شهرستان مرزی سردشت، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4، صص.86-61.
6)      جلالیان، سید اسحاق و ویسیان، محمد (1397) بررسی امنیت پایدار در شهر مرزی سردشت از دیدگاه کارشناسان امنیتی، پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 6، شماره1، صص. 145-127.
7)      خوشنویسان، مسعود (1397) نقش بازارچه‌های مرزی در ارتقاء امنیت عمومی شهرستان مریوان؛ فصلنامه دانش انتظامی کردستان، دوره 9، شماره 35، صص.38-1.
8)      ده چشمه، مصطفی و علیزاده، هادی (1394) ارزیابی مؤلفه‌های امنیت شهری بر پایه رویکرد ساختارگرا، مورد شناسی شهر ارومیه، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 26، شماره 4، صص. 158-145.
9)      رفیعی، قاسم (1391) بررسی و تحلیل مؤلفه‌های مؤثر بر امنیت پایدار در شهرهای مرزی؛ همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالش‌ها و رهیافت‌ها؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص. 1154-1144.
10)   زنگنه، مهدی؛ خاوری، عاطفه؛ بنی اسد، طیبه (1397) سنجش و ارزیابی میزان زیست پذیری سکونتگاه‌های شهری مناطق مرزی (موردمطالعه: تربت‌جام)، فصلنامه شهر پایدار، دوره 1، شماره 2، صص.46-31.
11)   ستارزاده، داریوش؛ صمدی افشار، سینا (1399) تبیین عوامل کالبدی در ارتقاء امنیت عینی سکونتگاه‌های کم برخوردار مناطق مرزی مطالعه موردی: محله وکیل‌آباد و حاجی پیرلو شهر ارومیه، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 8، شماره 1، صص.79-63.
12)   سلیمانی مهرنجانی، محمد؛ تولایی، سیمین؛ رفیعیان، مجتبی؛ زنگانه، احمد؛ خزاعی نژاد، فروغ (1394) زیست پذیری شهری، مفهوم، اصول، ابعاد و شاخص‌ها، پژوهش‌های جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دوره 4، شماره 1، صص.50-27.
13)   سنگانه، رحمان (1398) تحلیل موانع مقابله با تردد غیرمجاز از مرزهای جنوب شرق ایران، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4، صص. 154-121.
14)   شریفی، جمال (1390) بررسی نقش شورای شهر در عملکرد مدیریت شهری شهر مریوان؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، به راهنمایی ژیلا سجادی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور.
15)   شماعی، علی؛ علی‌اکبری، اسماعیل؛ موحد، علی؛ احمدی، علی (1397) تحلیل اثرات اجتماعی اقتصادی گردشگری تجاری بر شهرهای مرزی - مطالعه موردی: شهرهای بانه و سردشت)، فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی - سکونتگاه‌های انسانی؛ دوره 13، شماره 2 (پیاپی 43)، صص.432-323.
16)   عبدالرحمانی، رضا و جلیلی، حسن (1394) تأثیر تبادلات انتظامی، فرهنگی، اجتماعی بازارچه‌های مرزی بر امنیت عمومی استان کردستان، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 4، شماره 13، صص.70-37.
17)   عبدالهی، علی‌اصغر و صنمی، احسان (1398) ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر امنیت فضاهای عمومی شهری و تلاش جهت ارتقای آن‌ها (مطالعه موردی: پاک بعثت شیراز)، دو فصلنامه جغرافیا اجتماعی شهری، دوره 7، شماره 1، صص.232-211.
18)   قنبری، محمد؛ اجزاءشکوهی، محمد؛ رهنما، محمدرحیم؛ خوارزمی، امید علی (1395) تحلیلی بر زیست پذیری شهری با تأکید بر شاخص امنیت و پایداری (مطالعه موردی: کلان‌شهر مشهد)، جغرافیای سیاسی، سال 1، شماره 3، صص. 154-129.
19)   کامران؛ حسن و شعاع برآبادی، علی (1389) بررسی امنیت شهری در شهرهای مرزی مطالعه موردی؛ شهر تایباد، فصلنامه جغرافیا، دوره 8، شماره 25، صص.46-25.
20)   کاویانی راد، مراد (1394) رویکردی نو در بازتعریف جغرافیای سیاسی، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 47، شماره 3، صص. 556-543.
21)   کریمی، علیرضا و دانش­مهر، حسین (1399) بررسی احساس امنیت در مناطق مرزی مطالعه موردی: شهر مریوان، فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره4، صص.24-1.
22)   کریمی، مرتضی و وفایی، علی‌اکبر (1392) امنیت سازی با توسعه پایدار در مناطق مرزی، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال 14، شماره 15، صص.112-95.
23)   کوزه‌گر کالجی، لطفعلی؛ آقایی، پرویز؛ رئیسی، حسین (1396) تحلیل سنجش ابعاد احساس امنیت گردشگران در شهرهای مرزی (موردمطالعه: شهر مریوان)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره 5، شماره 18، صص.50-31.
24)   لطفی، حیدر (1397) نقش بازارچه مرزی در موازنه سازی و تقارن فضای اقتصادی مناطق مرزی ایران (مطالعه موردی: بازارچه مرزی مریوان)، نشریه توسعه کالبدی، سال 3، شماره 7، پیاپی 11، صص.110-94.
25)   محمدی، جمال و خان محمدی، الهه‌ (1396) سنجش احساس امنیت در بافت محلات شهری با تأکید بر پارامترهای اجتماعی (مطالعه موردی: منطقه 6 شهرداری اصفهان)، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دوره 5، شماره 2، صص. 263- 245.
26)   مختاری ملک‌آبادی، رضا؛ علی‌اکبری، اسماعیل؛ خسروی، بختیار (1395) سنجش میزان اثرپذیری پایداری شهری از موقعیت مرزی؛ مطالعه موردی: شهر مرزی مریوان، فصلنامه مطالعات شهری، دوره 5، شماره 20، صص.17-5.
27)   مصاحب، غلامحسین (1374) دایره المعارف فارسی؛ چاپ دوم، تهران: نشر امیرکبیر.
28)   نصیری هندخاله، اسماعیل؛ جلالیان، اسحاق، گنجی، نسرین (1396) بررسی احساس امنیت اجتماعی در شهرهای مرزی، علوم و فنون مرزی، سال 8، شماره 3، صص. 148-129.
29)   نعیمی، کیومرث و پورمحمدی، محمد رضا (1396) تبیین رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت در شهر مرزی مریوان، پژوهش نامه نظم و امنیت انتظامی، دوره10، شماره3، صص.152-129.
30)   نوید نیا؛ منیژه (1389) اولویت امنیتی شهروندان در مناطق مختلف شهر تهران؛ فصلنامه جغرافیای انسانی ، سال 2، شماره 2، صص. 99-87.
31)   هاشمی، سید یوسف (1399) بررسی احساس امنیت در بین شهروندان مناطق مرزی؛ مطالعه موردی: شهر رشت؛ فصلنامه پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 8، شماره 2، صص.59-47.
32) Boyle, Julie. & Dr Findlay, Catherine. & Forsyth, Leslie. (2001) An Investigation into Women’s Perceptions of Fear and the Design of the Urban Environment, Open space, London, Edinburgh College of Art, School of Architecture, Tourism Management
33) Leach, M. Joanne. & Lee, Susan E. & Hunt, Dexter V.L. & Rogers, Chris D.F. (2017) Improving city-scale measures of livable sustainability: A study of urban measurement and assessment through application to the city of Birmingham, UK, Cities, Vol.71, pp.80–87.
34) Vollmer, Bastian A. (2019) The paradox of border security – an example from the UK, Political Geography, Vol.71, pp.1-9.