مسئولیت کیفری آمران و مأموران نظامیِ مستقر در مرزها با نگاهی به ملاحظات حقوق کیفری بین‌المللی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج، کهگیلویه بویر احمد، ایران

2 استادیار حقوق کیفری وجرم شناسی ، دانشگاه آزادواحد یاسوج کهگیلویه بویر احمد ،ایران

3 استادیار حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد واحد یاسوج کهگیلویه بویر احمد، ایران

چکیده

ایجاد سازمانی که موظف به تأمین امنیت اجتماعی و دفاع از مرزوبوم و تداوم آن باشد از بدیهیات است؛ لذا هر جامعه‌ای به اقتضای نیازهای مختلف و اوضاع‌واحوال فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مبادرت به تشکیل سازمان نظامی و انتظامی با وظائف و مأموریت‌های معینی نموده است که از مشخصات بارز آن، وجود نظم و انتظام، ضابطه‌مندی، قانون مداری و رعایت سلسله‌مراتب فرماندهی می‌باشد. این اصل که فرماندهان نظامی باید به خاطر کوتاهی در پیشگیری از نقض قواعد حقوق بشردوستانه بین‌المللی توسط مأموران تحت امر و ارتکاب تعمدی برخی از رفتارهای موصوف، ازنظر کیفری مسئول شناخته می­شوند. به همین دلیل در رویه قضایی کیفری بین‌المللی از یک‌سو وجود مسئولیت کیفری نسبت به نوع فرماندهی تشویق­گر اقدامات غیرقانونی زیردستان و هم‌چنین اشتباه بودن صرف عدم استفاده فرماندهان نظامی از سلاح‌های مهلک به‌عنوان عامل معافیت از مسئولیت کیفری از سوی دیگر پذیرفته ‌شده‌اند. مقاله حاضر ازنظر ماهیت و روش توصیفی-تحلیلی است که با استفاده از شیوه مطالعه کتابخانه‌ای است که جنبه‌های مختلف مرتبط با اصول مسئولیت کیفری مقام مافوق و مادون در حوزه وظایف مرزبانی انجام‌شده است. زیرا احترام به حریم مرزهای کشورها دغدغه‌ای است که اندک تخطی از آن را موضوع مسئولیت‌های انتظامی و کیفری قرار می‌دهد. همچنین با برقراری ارتباط مباحث مسئولیت با مأموریت‌های مرزی یا مرزبانی که در مقام حمایت از تمامیت ارضی حکم کلی موجهی را در ایفای وظایف خود دارند، می‌توان مسئولیت کیفری را با تلفیق با شرایط این مسئولیت بسیار کمرنگ و محدود یافت. خروج از مرزها و وظایف مرزبانی عاملی برای شمول مسئولیت کیفری فرماندهان و زیردستان می‌شود و در این خصوص وجود امر قانونی بدون احتمال مخالفت آن با اصول مشخص می‌تواند عاملی برای صرف مسئولیت کیفری فرماندهان و نه زیردستان تلقی گردد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Criminal Responsibility of Military Commanders in Borders with an Emphasis on International Criminal Law Considerations

نویسندگان [English]

  • Javad Hosseinkhah 1
  • karam janipour 2
  • Ghavam Karimi 3
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University, Yasuj Branch, Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad, Iran
2 Assistant Professor of Criminal Law and Criminology, Azad University of Yasouj Kohgiluyeh Boyer Ahmad, Iran
3 Assistant Professor of Criminal Law and Criminology, Yasuj Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Azad University, Iran
چکیده [English]

Creating an organization that is responsible for providing social security and defending the border and its continuity, is obvious. Therefore, each society, according to the different needs and cultural, economic and social conditions, has started to form a military and law enforcement organization with certain duties and missions, which are characterized by order, discipline, rule of law and observance of the command hierarchy. It is a principle that military commanders are held criminally responsible for failing to prevent violations of international humanitarian law by subordinate agents and for intentionally committing certain acts. For this reason, in international criminal jurisprudence, on the one hand, the existence of criminal responsibility for the type of command encouraging illegal actions of subordinates, as well as the mistake of simply not using deadly weapons by military commanders as a factor of exemption from criminal responsibility have been accepted. The present article is descriptive-analytical in nature and method, which is done using a library study method in which various aspects related to the principles of criminal responsibility of superiors and inferiors in the field of border duties have been done. Because respect for the borders of countries is a concern that little violation of which is the subject of disciplinary and criminal responsibilities. Also, by linking the issues of responsibility with border or border missions, which in the position of protecting territorial integrity have a justifiable general rule in performing their duties, criminal responsibility can be found to be so small and limited by combining with the conditions of this responsibility. Departing from borders and border duties is a factor for including the criminal responsibility of commanders and subordinates, and in this regard, the existence of a legal matter without the possibility of contradicting certain principles can be considered a factor for criminal responsibility of commanders and not subordinates.

کلیدواژه‌ها [English]

  • military commanders
  • Criminal responsibility
  • border duties
  • military subordinates
  • Superior Orders
1)    آقایی جنت‌مکان، حسین (1362) مسئولیت کیفری مقامات مافوق و زیردستان آنان در حقوق بین‌الملل کیفری، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق، به راهنمایی محمدعلی اردبیلی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی.
2)    جانی پور، مجتبی و لادمخی، معصومه (1393) مفهوم موسع اقدامات مجرمانه مشترک در حقوق کیفری بین‌الملل، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 2، شماره 6، صص.164-137.
3)    جاویدزاده، حمیدرضا (1383) مسئولیت مافوق در سلسله‌مراتب در برابر دادگاه‌های کیفری بین‌المللی، فصلنامه علمی- کاربردی بینا، سال 3، شماره 6، صص.37-20.
4)    جاویدزاده، حمیدرضا (1386) مسئولیت فرماندهی (با تأکید بر شرط قصد مجرمانه)، ماهنامه دادرسی (سازمان قضایی نیروهای مسلح)، سال 11، شماره 61، صص.27-21.
5)    جاویدزاده، حمیدرضا (1390) تعقیب کیفری کارگزاران عالی‌رتبه دولت‌ها در دادگاه‌های داخلی به اتهام ارتکاب جرائم بین‌المللی، مجله پژوهش‌های حقوقی موسسه حقوقی شهر دانش، سال2، شماره 5، صص.204-179.
6)    رضوی فرد، بهزاد (1393) کیفیات مشدده در فرایند کیفر دهی جنایات بین‌المللی، دوره2، شماره6، صص. 89-69.
7)    قریشی، سید رسول (1393) تحلیل رابطه مافوق - مادون به‌عنوان عنصر ساختاری مسئولیت کیفری مقامات مافوق در اسناد بین‌المللی، فصلنامه مطالعات بین‌المللی پلیس، دوره 6، شماره20، صص.86-59.
8)    کاسسه، آنتونیو (1387) حقوق کیفری بین‌المللی، ترجمه: اردشیر امیرارجمند، زهرا موسوی، حسین پیران، چاپ اول، تهران: دادگستر.
9)    کیتچایساری، ساک کریانگ (1387) حقوق کیفری بین‌المللی. ترجمه: حسین آقایی جنت‌مکان، تهران: نشر دادگستر.
10) مافی، همایون (1390) بررسی مصونیت سران دولت‌ها در مقابل دیوان بین‌المللی کیفری، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق، به راهنمایی ابوالحسن شاکری و کیومرث رستمیان دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران.
11) منصوری، ساسان (1392) بررسی رابطه رژیم حقوقی مسئولیت دولت‌ها و رژیم حقوقی مسئولیت کیفری افراد در پرتو رویه قضایی بین‌المللی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق، به راهنمایی حسن شریفی طراز کوهی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
12) میرمحمدصادقی، حسین (1386) حقوق جزای بین‌الملل (مجموعه مقالات)، چاپ دوم، تهران: نشر میزان.
13) میرمحمدصادقی، حسین (1388) دادگاه کیفری بین‌المللی، چاپ پنجم، تهران: نشر دادگستر. 
14) نژندی منش هیبت الله (1388) نقش دادگاه کیفری بین‌المللی یوگسلاوی سابق در توسعه حقوق بین‌الملل کیفری، رساله دکتری  رشته حقوق، به راهنمایی قاسم زمانی و همایون حبیبی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
15) Dunnaback, Jeremy. (2014) Command Responsibility: a Small – Unit Leaders Perspective, North Western University Law Review, Vol.108, No.4, pp.1-38.
16) Garraway, Charles. (1999) Superior orders and the International Criminal Court: Justice delivered or Justice denied?, International Review of Red Cross, Vol.81, No.836, pp.785-794.
17) Sandesh, Sivakumaran. (2012) Command Responsibility in Irregular Groups, Journal of International Criminal Justice, Vol.10, No. 5, pp.1129–1150
18) Vark, Rene. (2012) The Contemporary Law of Superior Responsibility, The American Journal of International Law, Vol.93, No.3, pp. 573-595