تبیین چالش‌های ژئوپلیتیکی کردستان عراق و تأثیر آن بر امنیت مرزهای جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران

2 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

چکیده

عراق پس از فروپاشی رژیم بعث وارد ساختار جدید سیستم حکمرانی و تقسیم قدرت بین بلوک‌های قومی- مذهبی شد و کُردها با توجه به فرصت پیش‌آمده توانستند مطالبات خود را در سیستم جدید عراق قانونی کنند و حکومت اقلیم کردستان را تشکیل دهند. کُردها با توجه به شکاف‌های هویتی با جهان عرب و وزن ژئوپلیتیکی بالا به سیاست‌های غیرهمسو با حکومت مرکزی در زمینه‌های اقتصادی، سیاسی، امنیتی و همچنین رفراندوم و حرکت به‌سوی استقلال روی آوردند و این وضعیت موجب به وجود آمدن چالش‌های ژئوپلیتیکی در کردستان عراق و ناامنی در مرزهای جمهوری اسلامی ایران گردید. تحولات به وجود آمده در عراق، به‌خصوص گسترش گروه‌های تکفیری در بین اهل سنت کردستان عراق و دخالت قدرت‌های فرا منطقه‌ای زمینه‌های شکل‌گیری یک کردستان مستقل را تقویت کند و همین امر در امنیت مرزهای جمهوری اسلامی ایران در جوار کردستان عراق تأثیرگذار می‌باشد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و برای جمع‌آوری اطلاعات از اسناد کتابخانه‌ای استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عمده‌ترین موارد مهم، که باعث چالش بین کردستان عراق با امنیت مرزهای جمهوری اسلامی ایران پیوند خورده شامل تشابهات قومی، زبانی، مذهبی و فرهنگی بین کردستان عراق و مناطق مرزنشین مرزهای جمهوری اسلامی ایران با کردستان عراق می‌باشد، هرگونه تغییرات در این منطقه بازتاب‌هایی در حوزه امنیت مرزهای جمهوری اسلامی ایران دارد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که چالش‌های ژئوپلیتیکی کردستان در سه مؤلفه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، باعث ایجاد ناامنی در امنیت مناطق مرزی ایران شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the geopolitical challenges of Iraqi Kurdistan and its impact on the security of the borders of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • hemmatollah shamouli 1
  • Ali Reza Zargar 2
  • Asadolah Pazokian 2
1 Assistant Professor of Political Science, Institute of Police Sciences and Social Studies, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Political Science, Amin Police University, Tehran, Iran
چکیده [English]

After the fall of the Ba'athist regime, Iraq entered a new structure of government and division of power between ethnic-religious blocs, and the Kurds were able to legitimize their demands in the new Iraqi system and form the KRG. Due to identity gaps with the Arab world and high geopolitical weight, the Kurds resorted to policies inconsistent with the central government in the economic, political, security, as well as referendums and independence movements, which created geopolitical challenges in Iraqi Kurdistan and non-Iraqis. It became safe in the borders of the Islamic Republic of Iran Developments in Iraq, especially the expansion of takfiri groups among the Sunnis of Iraqi Kurdistan and the intervention of supra-regional powers, strengthen the grounds for the formation of an independent Kurdistan, and this has an impact on the security of the borders of the Islamic Republic of Iran near Iraqi Kurdistan.The research method is descriptive-analytical and has been used to collect information from library documents., In addition to the significant contribution of the Kurds to the Iraqi political structure, has increased the influence of Iranian borders on Iraqi Kurdistan. Therefore, the geopolitical challenges of Iraqi Kurdistan affect the security of the borders of the Islamic Republic of Iran, and endanger the political future of Iraq and Kurdistan and the borders of the Islamic Republic of Iran, and intensify the crisis in Iraq. It will lead to political, geographical and economic challenges on the border between Iran and Iraq.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitics
  • Geopolitical challenges
  • Iraqi Kurdistan
  • National borders of the Islamic Republic of Iran
1)      اخوان­کاظمی، مسعود؛ رستمی، فرزاد؛ شاه ملکی، حامد (1397) تحلیل رابطه اسرائیل و کردستان عراق و پیامد های امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهشنامه انقلاب اسلامی، دوره 5، شماره 27، صص. 24-1.
2)       بخشی­پور، علیمردان و احمدیان، قدرت (۱۳۹۴) شکل‌گیری حکومت اقلیم در کردستان عراق و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، دومین کنفرانس ملی و اولین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در علوم انسانی، تهران، موسسه مدیران ایده پرداز پایتخت ویرا.
3)      برادن، کتلین و شلی، فرد (1383) ژئوپلیتیک فراگیر، ترجمه علیرضا فرشچی و حمیدرضا رهنما، چاپ اول، تهران: انتشارات دوره عالی جنگ.
4)      پورطالب، روح­الله و حاتم آبادی، فاطمه (1391) بررسی کارکرد بین‌المللی مرزی ایران و عراق با تأکید بر مباحث قومی و ژئوپلیتیکی استان خوزستان، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالش ها و رهیافت ها، دانشگاه سیستان و بلوچستان
5)      پیشگاهی فرد، زهرا؛ قالیباف، محمدباقر؛ یزدان­پناه، کیومرث؛ نصراللهی، بهرام (1394) پژوهشی در حوزه فرهنگی و تمدنی ایران نمونه موردی: کردستان عراق، فصلنامه پژوهش­های باستان شناسی، دوره 5، شماره 9، صص 144-125
6)      جنتی‌محب، فائزه (1391) معادلات سیاسی اقلیم کردستان عراق: با تمرکز بر نقش اسرائیل در تطویل معمای کرکوک، فصلنامه مطالعات منطقه‌ای، دوره 4، شماره 47، صص.150-123.
7)       حاجی میرخان، زرار، (1390) مقالات ویژه، فصلنامه گفتگو، دوره 6، شماره 58، صص.26-1.
8)      حافظ‌نیا، محمدرضا (1385) اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، چاپ اول، مشهد: انتشارات پاپلی.
9)      خالدی، حسین (1388) تحلیل ژئوپلیتیک خودگردانی شمال عراق و تأثیر آن بر حرکت‌های قوم گرایانه پیرامونی با تأکید بر ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، به راهنمای حمیدرضا محمدی دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی.
10)   خلیلی، محسن (1390) ژنوم‌های ژئوپلیتیک مؤثر در سیاست خارجی ج.ا.ایران با آذربایجان، فصلنامه مطالعات جهان اسلام، دوره 10، شماره 3، صص.122-101.
11)   دهقانی فیروزآبادی، جلال (1389) سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت.
12)   زارعی، بهادر و رنجبری، کمال (1396) تحلیل چالش‌های اقلیم کردستان و حکومت مرکزی عراق و تأثیر آن بر آینده کشور، دوره 47 شماره 4، صص 928-909
13)   عبدالله‌پور، محمدرضا (1390) تعارض ژئوپلیتیکی کردستان عراق با میدان‌های منطقه‌ای، جذب اسرائیل در میدان مغناطیسی کردستان عراق، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، دوره 6، شماره 65، صص. 99-81.
14)   عزیزی، آریا (1396) بایدها و نبایدهای مشروعیت جدایی اقلیم کردستان در حقوق بین‌الملل، فصلنامه حقوقی قانون یار، دوره 21 ، شماره 3، صص. 98-75.
15)   غلامحسینی، اسماعیل (1389) بررسی نقش هویت قومی بر امنیت مرزهای ج.ا.ایران، فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیتی، دوره 5، شماره 61، صص. 162-141.
16)   قاسمی، فرهاد (1389) مدل ژئوپلیتیکی امنیت منطقه‌ای: مطالعه موردی خاورمیانه، فصلنامه ژئوپلیتیک، دوره 7، شماره 2، صص. 72-93.
17)   قوام، عبدالعلی (1388) اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، چاپ شانزدهم، تهران: سمت.
18)   کریمی پور، یدالله (1389) مقدمه‌ای بر روابط ایران با همسایگان، تهران: جهاد دانشگاهی تربیت‌معلم.
19)   موسوی، سید حافظ (1395) تأثیر تحولات جهان عرب بر سیاست منطقه‌های ایران و ترکیه، فصلنامه ژئوپلیتیک، دوره 3، شماره 1، صص.42-21.
20)   میرحیدر، دره (1378) اصول و مبانی جغرافیای سیاسی، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
21)   نصری، قدیر و رضایی، داود (1392) امکان‌سنجی استقلال اقلیم کردستان عراق و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه امنیت پژوهی، دوره 4، شماره 44، صص. 29-1.
22)   Asadi, A. (2014) Iran and the U.S; Variety of Acts, Foreign Relation Quarterly, Vol.39, No.6, pp.130-152
23)    Blanken, L. (2012) Rational Empires: Institutional Incentives and Imperial Expansion, Chicago: University Of Chicago University of Chicago Press.
24)   Douhet, G. (1930) The Command of the Air, trans, Dino Ferrari (New York: Coward - Air University Press.
25)   Mackinder, H. (1904) "The Greographical Privot of History", The Geographical Journal, p.150.
26)   Winslow, E. (2013) Marxian, Liberal and Sociological Theories of Imperialism, Journal of Political Economy, Vol.39, No.6. pp.710-725.