تبیین عوامل کالبدی در ارتقاء امنیت عینی سکونتگاه‌های کم برخوردار مناطق مرزی مطالعه موردی: محلات وکیل‌آباد و حاجی پیرلو شهر ارومیه

نوع مقاله: علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

چکیده

امنیت سکونت یکی از چالش‌های اساسی در سکونتگاه‌های کم برخوردار است؛ به‌طوری‌که از دیدگاه سازمان اسکان بشر، ناامنی سکونت به‌عنوان چرخه فلاکت و شاخص محرومیت در این نواحی یاد می‌شود. بنابراین هدف پژوهش تبیین عوامل کالبدی در امنیت عینی سکونتگاه‌های کم برخوردار، موضوع بااهمیتی است که در قالب نظریه‌های نوین شهرسازی موردبحث قرارگرفته است. پژوهش حاضر به هدف از نوع کاربردی و بر اساس روش‌شناسی از نوع مورد پژوهی است. روش جمع‌آوری داده و اطلاعات به‌صورت اسنادی و میدانی است که از استفاده‌شده است. جامعه آماری محلات وکیل‌آباد و حاجی پیرلو ارومیه بوده است. داده‌ها به‌صورت اسنادی از گزارش‌های نیروی انتظامی در سال‌های اخیر استفاده‌شده است. به‌منظور دستیابی به میزان امنیت عینی با تکیه‌بر آمار دقیق سرقت، به‌وسیله مدل کانون‌های جرم خیز از نرم‌افزار GIS استفاده‌شده است. نتایج حاصل از تحلیل کانون‌های جرم خیز در محدوده موردمطالعه (محلات وکیل‌آباد و حاجی پیرلو) حاکی از وجود بیش از 29.92 درصد از مساحت کل محدوده در ناحیه امن با ضریب p بیشتر از 90% می‌باشد. تنها 12.61 درصد از کل محدوده در محدوده کانون جرم خیز با ضریب p بیشتر از 90% درصد قرارگرفته است. همچنین بین ضریب GI و ریزدانگی قطعات، تعداد طبقات، کیفیت بنا، میزان سطح بازشوها و میزان روشنایی رابطه معکوس وجود دارد که از بین این متغیرها، متغیر تعداد طبقات و میزان بازشوها از شدت هم‌بستگی ضعیفی برخوردار می‌باشد. همچنین 2 متغیر اختلاط کاربری و نفوذپذیری رابطه مستقیم با ضریب GI دارد. وجود رابطه مستقیم با GI حاکی از قرارگیری بلوک موردنظر در دامنه نقطه داغ و به‌عبارتی‌دیگر در کانون جرم خیز قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explain the Physical Factors on Promoting the Objective Security of Low-Income Settlements of Border Areas Case study: Vakil-Abad and Haji Pirloo Neighborhoods of Urmia

نویسندگان [English]

  • Dariush Sattarzadeh 1
  • Sina Samadi Afshar 2
1 Assistant Professor of Urban Planning, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
2 PhD Student in Urban Planning, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Residential security is one of the major challenges of low-income settlement such that according to the Human Housing Organization, housing insecurity is referred to as a cycle of misery and an indicator of deprivation in these areas. Therefore, the purpose of this study is to explain the physical factors of the objective security of low-income settlements, an important issue that has been discussed in the form of new theories of urban planning. The present research is applied in terms of purpose and casework in terms of methodology. The method of collecting data and information is in the form of documents and fields that have been used. The statistical population was Vakil-Abad and Haji Pirloo neighborhoods of Urmia. The data have been used as documents from law enforcement reports in recent years. In order to achieve objective security by relying on accurate theft statistics, GIS software has been used by the model of crime hotspots. The results of the analysis of crime hotspots in the study area (Vakil-Abad and Haji Pirloo neighborhoods) indicate that there is more than 29.92% of the total area in the safe area with a p-factor of more than 90%. Only 12.61% of the total area is located in the area of the crime hotspot with a p coefficient of more than 90%. Also, there is an inverse relationship between GI coefficient and fineness of parts, number of floors, building quality, level of openings and brightness. Among these variables, the variable of number of floors and the amount of openings has a weak correlation. Also, the two variables of mixing land-use and permeability are directly related to the GI coefficient. The existence of a direct relationship with the GI indicates that considered building block is located in the range of the hot spot, in other words, in the center of the crime.

کلیدواژه‌ها [English]

  • objective security
  • Low-income Settlements
  • Crime hotspots
  • physical factors
  • Urmia City
1)     ادیبی سعدی نژاد، فاطمه و عظیمی، آزاده (1390) تبیین امنیت در محیط شهری بر مبنای پارامترهای کالبدی و طراحی (مورد شهر بابلسر)، مجله آمایش محیط، شماره 15، دوره 4، صص. 105-81.

2)     اقوامی، نیکو (1389) کاهش ناهنجاری‌های رفتاری در راستای ایجاد فضای عمومی امن از طریق طراحی محیط مناسب با استفاده از مدل CPTED (نمونه موردی محله عسگرخان ارومیه)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، شهرسازی، به راهنمایی پویان شهابیان، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

3)     ایرانمنش، نسیم (1384) استفاده از اصول جلوگیری از جرائم از طریق طراحی محیطی و بررسی اجمالی آن در ایران، نشریه مسکن و انقلاب، دوره 24، شماره 100، صص. 35-15.

4)     بمانیان، محمدرضا و محمودی نژاد، هادی (1388) امنیت و طراحی شهری، تهران: انتشارات هله.

5)     جیکوبز، جین (1386) مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکا، ترجمه حمیدرضا پارسی و آرزو افلاطونی، تهران: دانشگاه تهران.

6)     چلونگریان، رامین (1399) تأثیر پیاده مداری بر کاهش جرم با تأکید بر رویکرد پیشگیری از طریق طراحی محیطی، دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در عمران، معماری و شهرسازی،19 اسفندماه.

7)     حیدری، غلامحسین؛ کارگر، بهمن؛ منافی، سمیه؛ خراسانیان، میترا (1390) پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی (مطالعه موردی: زنجان)، نشریه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، دوره 4، شماره 1، صص.37-11.

8)     زندی آبادی، علی و زنگنه، مهدی (1390) سنجش احساس امنیت اجتماعی در بین شهروندان شهرهای کوچک و مرزی (مطالعه موردی: شهر خواف) فصلنامه دانش انتظامی، دوره 13، شماره 1، صص. 65-41.

9)     زیاری، کرامت الله؛ فرهادی خواه، حسین؛ کلانتری، محسن (1395) بررسی فضاهای بی‌دفاع شهری در سطح محله ) موردمطالعه: محله هرندی تهران(، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره 4، شماره 15، صص.56-29.

10)   سالارفر، مهیا و معصومی، مسیح الله (1396) بررسی تأثیر عوامل کالبدی – محیطی طراحی فضاهای باز شهری بر ارتقای امنیت اجتماعی سکونتگاه‌های غیررسمی شهر سبزوار، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، دوره 8، شماره 3، صص. 162-145.

11)   صالحی، اسماعیل (1387) ویژگی‌های محیطی فضاهای شهری امن تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.

12)   غفاری علی؛ نعمتی مهر، مرجان؛ عبدی، ثمانه (1392) تکامل رویکرد پیشگیری از جرم مبتنی بر طراحی محیطی (CPTED) در محیط‌های مسکونی، نشریه مسکن و محیط روستا، دوره 32، شماره 144، صص.16-3.

13)   فلامکی، منصور (1383) فرهنگ زیست محله‌ای شهرهای ایران؛ ریشه‌ها و گرایش‌ها، چکیده مقالات همایش توسعه محله‌ای، چشم‌انداز توسعه پایدار شهر تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران.

14)   قورچی بیگی، مجید (1396) راهبردهای کاربردی CPTED برای پیشگیری از جرم در مناطق مسکونی، نشریه فقه و حقوق، دوره 4، شماره 11، صص.172-147.

15)   کلانتری، محسن؛ قزلباش، سـمیه؛ یغمـایی، بامشـاد (1389) بررسـی جغرافیـایی کانون‌های جرم خیز شهر زنجان، مجله پژوهش‌های جغرافیایی انسانی، دوره 9، شماره 74، صص.101-71.

16)   کلانتری، محسن و جباری، محمدکاظم (1392) آسیب‌شناسی کالبدی حوزه‌های تمرکز بزهکاری در محدوده منطقه 19 شهر تهران موردمطالعه: (جرائم مربوط به سرقت به عنف و مواد مخدر)، فصل‌نامه جغرافیا، دوره 11، شماره 36، صص. 157 -139.

17)   کلارک، رونالد، (1387) نظریه پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی، ترجمه محمدحسن جعفریان ، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، دوره 3، شماره 3، صص.356 -344.

18)   کلانتری، محسن و توکلی، مهدی (1386) شناسایی و تحلیل کانون‌های جرم خیز شهری، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، نشریه پلیس پیشگیری نیروی انتظامی، چاپ 2، دوره 2. صص.93-75.

19)   کلانتری، محسن؛ هدایتی، اکبر؛ عباسی، الهام (1389) بررسی تأثیر نوع و میزان کاربری اراضی در شکل‌گیری کانون‌های جرم خیز با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS – مطالعه موردی: قاچاق و سوءمصرف مواد مخدر شهر قزوین؛ فصلنامه دانش انتظامی، دوره 11، شماره 3، صص،171-141.

20)   کمالی، ماندانا (1390) طراحی شهری در راستای دست‌یابی به امنیت شهری- با تأکید بر رویکرد CPTED، نشریه جستارهای شهرسازی، دوره 17، شماره 36، صص.77-72.

21)   گلکار، کوروش (1380) مؤلفه‌های سازنده کیفیت طراحی شهری صفه، دوره 11، شماره 32، صص.68-38.

22)   لطفی، صــدیقه (1393) ارزیــابی مؤلفه‌های کالبــدی فضــاهای عمــومی و تــأثیر آن در احســاس امنیــت اجتماعی بابلسر شهروندان، پژوهش‌های راهبـردی امنیت و نظم اجتماعی، دوره 4، شماره 1، صص.157-131.

23)   مرصوعی، نفیسه (1393) نقش طراحی محیطی در پیشگیری از وقوع جرائم شهری مطالعه موردی بخش مرکزی اصفهان، فصلنامه پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، دوره 5، شماره 1، پیاپی 11، پاییز و زمستان، صص 111-124

24)   مرکز آمار ایران (1395) نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن.

25)   میرجمشیدیان، علی (1391) پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی، پژوهش‌های جدید در مدیریت و حسابداری، دوره 2، شماره چهارم، تابستان.

26)   میر غلامی، مرتضی؛ شکرانی، مهسا؛ صدیق­فر، امین؛ موسویان، سیده مریم (1394) بررسی میزان امنیت مجتمع‌های محصور در شهر ارومیه با استفاده از روش تعیین ضریب مکانی و کانون‌های جرم خیز، فصلنامه مطالعات شهری، دوره 4، شماره 16، صص.66-55.

27)   نبوی، سید عبدالحسین؛ حسین­زاده، علی حسین ؛ حسینی، سیده هاجر (1389) بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی، جامعه‌شناسی کاربردی، دوره 21، شماره پیاپی 40، شماره 4، صص.96-73.

28)   نوروزی فیض‌الله و فولادی سپهر، سارا (1388) بررسی احساس امنیت اجتماعی زنان 15-29 ساله تهران و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن، فصلنامه راهبرد، دوره 18، شماره 53. صص.159-129.

29)   نیومن، اسکار (1387) خلق فضای قابل دفاع، ترجمـه: فـائزه رواقـی و صـابر کـاوه، تهران: انتشارات طحان.

30)   هزارجریبی، جعفر؛ جزینی، علیرضا؛ قالیشورانی، محمد (1386) رابطه ویژگی‌های جمعیتی (اجتماعی و اقتصادی) ورامین با امنیت عمومی، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، دوره 2، شماره 3، صص.365-349.

31)  Cozens,PM. (2002) Sustainable Urban Development and Crime prevention through Environmental Design for the British city, towards an effective urban environmentalism for the 21 st century, Journal cities, Vol.19, No.2, pp.129-137.

32)   Karakus, Edmund F. & McGarrell, Oguzhan Basibuyuk. (2010) Fear of crime among citizens of Turkey, Journal of Criminal Justice, Vol.38, pp.174–181.

33) Sham, Rohana. & Norhayati, Omar. & Dia Widyawati, Amat. (2012) Hot Spot Urban Crime Area for Woman Travellers, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Vol.68, pp.234-248.

34) Erdogen, S. & Dereli, M. A. & Yalcin, M. (2011) Spatial analysis of five crime statistics in Turkey, Conference: FIG Working Week 2011, pp.1-11.

35) Jeffery, C. R. & Zahm, D. L. (1993) Crime prevention through environmental design, opportunity theory, and rational choice models, Routine activity and rational choice, Vol.5, pp.323-350

36) Wang, D. & Ding, W. & Lo, H. & Morabito, M. & Chen, P. & Salazar, J. & Stepinski, T. (2013) Understanding the spatial distribution of crime based on its related variables using geospatial discriminative patterns, Computers, Environment and Urban Systems, Vol.39, pp.93-106.

37)  .Carmona, Matthew. & Heath, Tim. & Oc, Taner. & Tiesdell, Steve. (2003) Public Places, Urban Spaces, Oxford: Architectural Press.

38)  Carmona, Matthew.) 2003( Public places, urban spaces, Publisher : Architectural Press.

39)  Mitchell, Andy. (2005) The ESRI Guide to GIS Analysis, Vol.2, ESRI Press.

40)  Cleveland, G. & Saville, G. (2003) 2nd generation CPTED: an Introduction to 2nd generation CPTED – part 1. CPTED perspective, The International CPTED Association Newsletter, pp.7-8

41)  Lyon, D. )2007( Surveillance،Security and Social Sorting Emerging Research Priorities، International Criminal Justice Review September, Vol.17, No.3, pp.161-17.