تأثیر تحولات اقتصادی جمهوری آذربایجان بر هویت‌های هم‌زیست در نواحی آذری نشین ایران

نوع مقاله: علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، پردیس البرز دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

کشور آذربایجان با توجه به ویژگی‌های ژئوپلیتیکی، فاقد یک کشور همسایه با هویت قومی، زبانی و فرهنگی مشترک و یک شریک استراتژیک است. در بخش جنوبی آن به‌رغم اشتراکات فراوان با ایران، دولت‌مردان و قدرت‌های فرا منطقه‌ای تلاش نموده‌اند تا همواره به‌عنوان سیاسی متفاوت نسبت به ایران در منطقه نقش‌آفرین باشد. اگرچه آذربایجان فعلاً دارای روابط نسبتاً خوب با ایران است، اما در صورت تحریک‌های قومی، می‌تواند زمینه‌ساز جدایی‌طلبی استان‌های آذری­نشین ایران را فراهم سازد. لذا هدف این پژوهش بررسی آثار تحولات اقتصادی آذربایجان بر هویت‌های همزیست در مناطق آذری نشین شمال غرب ایران می‌باشد. روش پژوهش ترکیبی از (کمی و کیفی) می­باشد. ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت و روش توصیفی است. جهت نرمال و یا غیر نرمال بودن داده‌های پرسشنامه از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، و برای سنجش پایایی مقادیر نیز از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد اقدامات توسعه‌ای آذربایجان موفقیت‌هایی را در حوزه اقتصادی به دست آورده که روند هویت‌یابی قومی در این کشور را سرعت بخشیده و همین امر، هویت‌های همزیست شامل هویت‌های ملی، دینی و قومی در میان استان‌های آذرنشین ایران را دچار بازاندیشی یا باز چینش کرده است. به‌گونه‌ای که در میان بخشی از آنان، سلسله‌مراتب بینا ذهنی هویت‌های همزیست، هویت قومی به جایگاه اولیه ارتقاءیافته و می‌تواند مسائلی رابین دو کشور ایجاد کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Impact of Economic Developments in the Republic of Azerbaijan on the Identities of Coexistence in the Azerbaijani Azeri Regions

نویسندگان [English]

  • nohamadbagher ghalibaf 1
  • akbar valizadeh 2
  • Zahra pishgahi fard 3
  • yashar zaki 4
  • Hasan Momeni 5
1 Associate Professor of Political Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Professor of Political Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
4 Assistant Professor of Political Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
5 PhD student in Political Geography, Alborz Campus, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Although the Republic of Azerbaijan currently enjoys relatively good relations with the Islamic Republic of Iran and also enjoys considerable security and stability on the borders of the two countries, But in the event of ethnic and nationalist provocations, the Republic of Azerbaijan can pave the way for the secession of the Azerbaijani provinces of Iran. It seems that the economic developments and improvement of living conditions of the people of Azerbaijan can have a significant impact on the ethnic divergence towards Iran and on the convergence towards the Republic of Azerbaijan.The purpose of this study was to explain the effects of economic developments in Azerbaijan on coexistence identities in Iranian Azerbaijani provinces. This research is based on an analytical descriptive study. Some of the data from this study were used through questionnaire and snowball sampling method. The findings of the research show that the development plans and programs of the Republic of Azerbaijan during the last three decades since its formation, especially the achievements in the economic field, have accelerated the process of ethnic identification in this country. And, coexistence of national, religious, and ethnic identities among the Azeri provinces of Iran has been rethought or reconsidered. As part of the Azeri community of Iranian hierarchies of co-ethnic identities, ethnic identity has been elevated to the position of primary identity and can create issues between the two countries in the future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Republic of Iran
  • Azerbaijani provinces of Iran
  • ethnic identity
  • Economic Development
1)      اباذری، مرتضی؛ رضازاده، حبیب؛ کریم‌زاده، محمد (1391) قوم‌گرایی و تأثیر آن بر روابط جمهوری اسلامی ایران و آذربایجان، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی، دوره14، شماره 13، صص. 239-205.

2)  احمدی، حسین (1387) چالش‌های قومی در قفقاز، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره14، شماره 63، صص.110-93.

3)      اسماعیلی سنگری، محمدحسین (1395) چالش‌ها و فرصت های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان.

4)      برزویی، مجتبی (1394) جمهوری آذربایجان، تهدید امنیت ملی ایران، جمهوری آذربایجان، 23 سال تکاپو برای دولت و ملت‌سازی، به کوشش حسین احمدی، تهران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.

5)      برگر، پیتر و لاکمن، توماس (1375) ساخت اجتماعی واقعیت، ترجمه: فریبرز مجیدی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

6)      جوادی ارجمند، محمدجعفر؛ رضازاده، حبیب؛ حضرت‌پور، سعیده (1393) بررسی علت‌های سردی روابط ایران و جمهوری آذربایجان، فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 7، شماره 1، صص.80-57.

7)      دشتبانی، داوود (1391) فرآیند شکل‌گیری کشور آذربایجان از 1875 تا 1918، پایان‌نامه کارشناسی ارشد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران.

8)      دهشیری، محمدرضا (1396) دیپلماسی عمومی ایران در قفقاز جنوبی: الزامات و راهکارها، ایران و جمهوری‌های قفقاز جنوبی، تهران: ایراس.

9)      زیباکلام، صادق؛ آخوندی، هادی؛ کیانی، علی‌نقی (1393) آمریکا و تأثیر آن بر دستیابی ایران به هدف‌های خود در منطقه قفقاز (مطالعه موردی: جمهوری آذربایجان)، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 7، شماره 1، صص.100-81.

10)   ستاره، جلال (1390) جغرافیای سیاسی مرزهای ایران، جلد دوم، تهران: فرماندهی مرزبانی ناجا، دفتر تحقیقات کاربردی.

11)   صفوی، سید یحیی (1393) جهان اسلام، تهران: موسسه آینده‌پژوهی جهان اسلام.

12)   عباسی، مجید؛ پورمحمدی، مرتضی؛ موسوی، محمدرضا (1391) تأثیر ویژگی‌های ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان بر روابط با جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی، دوره4، شماره 12، صص. 117-83.

13)   عطایی، فرهاد و شکاری، حسن و عزیزی، حمیدرضا (1391) سیاست خارجی دولت عدالت و توسعه در منطقه قفقاز جنوبی، فصلنامه راهبرد، دوره 21، شماره 63، صص. 37-66.

14)   قربانی‌خالسرایی، عباس (1385) قوم‌گرایی و روابط جمهوری اسلامی ایران با جمهوری آذربایجان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.

15)   کاستلز، مانوئل (1380) عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمه: د علیقلیان، افشین خاکباز، تهران: طرح نو

16)   مشیرزاده، حمیرا (1385) تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: سمت.

17)   هانتینگتون، ساموئل (1384) نظریه برخورد تمدن‌ها: هانتینگتون و منتقدانش، ترجمه: امیری وحید، مجتبی، تهران: وزارت امور خارجه، مرکز چاپ و انتشارات

18)   واعظی، محمود (1389) سیاست و امنیت در قفقاز، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.

19) Brown, Cameron S (2002) Observations, From Azerbaijan, Middle East Review of International Affairs, Vol.6, No.4, pp.66-74.

20) Guzzini, Stefano (2006) A Reconstruction of Constructivism in International Relations, European Journal of International Relations, Vol.6, No.2, pp.147-182.

21) Nassibli, Nasib (1999) Azerbaijan- Iran Relations: Past and Present, Journal of Azerbaijan Studies, Vol.24, pp. 3-23,

22) Price, Richard & Christian Reus-Smith (1998) Dangerous Liaisons? Critical International Theory and Constructivist, European Journal of International Relations, Vol.4, No.3, pp.259-294.

23) Shear, Michael D (2011) Obama’s Middle East Speech Has Many American Audiences”, New York Times, Available at: https://thecaucus.blogs.nytimes.com/2011/05/19/obamas-middle-east-speech-has-many-american-audiences/?_r=0 (Accessed on: 03/06/2017).