تعیین عوامل و معیارهای مؤثر در آمایش مناطق مرزی (مورد مطالعه: شهرستان جوانرود)

نوع مقاله: علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید بهشتی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه خوارزمی

3 دانشجوی دکتری جرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز

چکیده

زمینه و هدف: آمایش مناطق مرزی نوعی برنامه‌ریزی است که توسعه را با امنیت و دفاع از مناطق مرزی، در چارچوب شرایطی که این گونه مناطق از آن برخوردار هستند، پیوند می­دهد و راهکاریی برای توسعه مناطق مرزی معرفی می­کند که در آن امنیت و توسعه لازم و ملزوم یکدیگر شناخته می­شوند. شهرهای مرزی در سال‌های اخیر در آمایش سرزمینی اهمیت خاص یافته اند. هدف این پژوهش شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر آمایش شهرستان جوانرود در استان کرمانشاه است.
روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری آن را نُه نفر از کارشناسان دانشگاهی امور شهری و آمایش سرزمین تشکیل داده اند. برای اجرای پژوهش، ابتدا عوامل و معیارهای موثر بر آمایش سرزمین شناسایی و در قالب پرسشنامه در اختیار خبرگان قرار گرفتند و با روش دلفی، روی عوامل و معیارها بین خبرگان اجماع حاصل شد. در ادامه برای اولویت‌بندی این عوامل و معیارها از تکنیک وزن دهی آنتروپی شانون و سپس از چهار مدل VIKOR،TOPSIS، ELECTRE،  SAW و در نهایت برای دستیابی به اجماعی کلی از تکنیک ادغامی(post) استفاده شد.
یافته­ها و نتایج: پژوهش نشان داد که در آمایش جوانرود، 18 معیار در چهار بعد امنیتی، دفاعی و سیاسی؛ اقتصادی؛ امکانات، تجهیزات و خدمات؛ و عوامل اجتماعی و فرهنگی موثراند و عوامل «امنیتی، دفاعی و سیاسی» و معیار «سطح درآمد»، نسبت به سایر عوامل و معیارها، از اولویت بیشتری برخوردار است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determination of effective factors and criteria in the planning of border regions (Case study: Jangrood County)

نویسندگان [English]

  • Aram karimi 1
  • Serwat Allah moradi 2
  • Nader tabei 3
1)      اصغرپور، محمدجواد(1383). تصمیم گیری چندمعیاره. تهران: انتشارات دانشگاه تهران(جلد سوم)

2)      اکبری،نعمت الله، مهدی زاهدی،کیوان(1387).کاربرد روش‌های رتبه بندی و تصمیم‌گیری چند شاخصه،انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشورر،چاپ اول، تهران.

3)      بیورانی، حسین و غفران، علی(1388). تبیین و به کارگیری مدل تصمیم‌گیری TOPSIS برای رتبه‌بندی مناطق مختلف شهری از منظر جرم و بزهکاری. مجله کارآگاه. سال دوم. شماره8. صص150 ـ131.

4)      پوراحمد، احمد(1380). آمایش سرزمین و ایجاد تعادل در نظام شهری کشور، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران،شماره160،صص479-490.

5)      توفیق، فیروز(1384). آمایش سرزمین و تجربه جهانی، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری،چاپ اول، تهران.

6)      ثروتی، محمد رضا،حسن لشکری و اسدلله مومنی (1378) .هیدرولوژی حوضه ی آبریز رودخانه ی لیله جوانرود، جغرافیا و توسعه ناحیه ای، شماره 1، بهار و تابستان، صص82 ـ59.

7)      حنیفر،حسین (1389) . درآمدی بر مفهوم آمایش سرزمین و کاربردهای آن در ایران، آمایش سرزمین، نشریه آمایش سرزمین،سال دوم ،شماره دوم،صص26ـ5.

8)      شکویی، حسین(1391). دیدگاههای نو در جغرافیای شهری، انتشارات سمت،جلد اول،چاپ پانزدهم، تهران.

9)      صالحی،اسماعیل،پوراصغر سنگاچین،فرزام(1388).تحلیلی بر موانع فراروی آمایش سرزمین در ایران، فصلنامه راهبرد،شماره52، صص 156ـ127.

10)   ضرابی، اضغر، مصطفس قدمی و محمدرضا کنعانی(1391). ارزیابی سکونتگاههای شهری با رویکرد شهر سالم در استان مازندران، فصلنامه علمی ـ پژوهشی رفاه اجتماعی،شال دوازدهم، شماره47، صص151ـ131.

11)   عزتی، نصرالله، اسفندیار حیدری پور و ناصر اقبالی(1390). نقش و جایگاه آمایش مناطق مرزی در نظام برنامه‌ریزی(مطالعه موردی:مناطق مرزی ایران)،نشریه  نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی،سال سوم، شماره4، تهران،صص 197ـ179.

12)   عطائی، محمد(1387). انتخاب محل مناسب برای احداث کارخانه آلومینا سیمان با استفاده از روش الکتر، نشریه بین المللی علوم مهندسی،، شماره 9، جلد 19،صص156-185.

13)   عندلیب،علیرضا(1380). نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی،انتشارات دانشکده فرماندهی سپاه، چاپ اول، تهران.

14)   عندلیب،علیرضا،مطوف، شریف(1388). توسعه و امنیت در امایش مناطق مرزی ایران، نشریه باغ نظر، سال ششم شماره دوازده،صص76ـ57.

15)   ابوالفضل قنبری ؛ ایوب سرداری؛ آرش زندکریمی؛ شیدا زندکریمی (1394). راهبرد‌های آمایش مناطق مرزی بر اساس مدل‌های SWOT – AHP و SWOT- ANP، مجله آمایش سرزمین، دوره 7، شماره 1، بهار و تابستان،صص189-196.

16)   قنبری، حکیمه، روستایی، شهریور(1392). بررسی اولویت‌های برنامه‌ریزی و آمایش مناطق مرزی در استان آذربایجان شرقی با بکارگیری مدل تحلیل شبکه(ANP)، نشریه آمایش سرزمین، دوره 5،صص360 ـ 335.

17)   قورچیان، نادرقلی،جمشیدی اوانکی،مینا(1385). از آمایش سرزمین تا برنامه‌ریزی درسی، انتشارات فراشناختی اندیشه،چاپ اول، تهران.

18)   کلانتری،خلیل(1380). .برنامه‌ریزی و توسعه منطقه ای(تئوری‌ها و تکنیک‌ها)، انتشارات خوشبین، چاپ اول،تهران.

19)   مخدوم، مجید(1390). شالوده آمایش سرزمین، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوازدهم، تهران.

20)   مومنی، منصور و اسماعیلیان، مجید(1385). کاربرد شبیه­سازی در عدم اطمینان فرایند تصمیم‌گیری چند معیاره(MADM)، فصلنامه مدرس علوم انسانی،، شماره چهارم ، دوره دهم،صص231-251.

21)   مهندسین مشاور تدبیر شهر(1389). طرح توسعه و عمران(جامع) شهر جوانرود.

22)   میرنجف موسوی، محمد ویسیان، حکیمه خلیفی پور(1395). اولویت‌بندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی(مطالعه موردی: استان کردستان)، نشریه پژوهشهای جغرافیای سیاسی، سال اول، شماره ۲، تابستان،صص89-98.

23)   نامی،محمد حسن، محمدپور علی(1390). آمایش مناطق مرزی با تاکید بر ج.ا. ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال نهم، شماره 35،صص105 ـ 75.

24) Henry Schubert, W. (2002) Curriculum: Perspective, paradigm, and possibility, Leonard Hill books.

25) Copus, K.A. (2001) “From Core-Periphery to Polycentric Development Concept of Spatial and A spatial Perpherality”. European Planning Studies, 9(4), Car fax Publishing, 539-552.

26) Knox,P. & Marston, S.A(1998),Places and Regions in Global Context,Human Geography,New Jersey,Prentice Hall,Upper Saddle River.

27) Navah,Z, & Liberman,A,S.(2002)Landscape Ecology. Springer Verlage Newyork.

28) Opricovic, S. and Tzeng, G. (2006) “Extended VIKOR Method in Comparison with Outranking Methods”, European Journal of Operational Research.

29) Pena, S .(2005) Recent development in urban marginality along Mexico,s northern broder,Journal of Habitat International,NO29.

30) Roy, B.(1991) The Outranking Approach and the Foundation of ELECTRE Methods, Theory and Decision,31.

31) Stewart, T.(1997) Intellectual capital: the new wealth of organizations. New York, NY: Doubleday.