اولویت بندی تهدیدهای امنیت پایدار در مرزهای جمهوری اسلامی ایران (مورد مطالعه: استان خراسان رضوی)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسنده

استادیار گروه اطلاعات دانشگاه علوم انتظامی امین

چکیده

زمینه و هدف: حفظ و گسترش امنیت مرزها و مناطق مرزی دغدغه همیشگی کشورهایی است که دارای مرزهای مشترک طولانی با همسایگان خود می­باشند. دیدگاه‎های نوین در زمینه امنیت مناطق مرزی، بر «توسعه پایدار» مناطق مرزی تاکید فراوان دارند. در حقیقت آنچه که می­تواند امنیت مرزها را تضمین نماید، توسعه پایدار مناطق مرزی است. این پژوهش در صدد است تا تهدیدهای امنیت پایدار مرزها را شناسایی و اولویت­بندی نماید.
روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- پیمایشی است. جامعۀ آماری پژوهش را 94 نفر از فرماندهان عالی، مدیران ارشد و نخبگان انتظامی و مرزبانی دارای جایگاه 16 و بالاتر در استان خراسان رضوی تشکیل داده و به صورت تمام شمار مورد پرسش قرار گرفته اند. در این پژوهش پس از شناسایی مهم‌ترین تهدیدات مرزی استان خراسان رضوی، تهدیدات در یک پرسشنامه فهرست شده و با کمک مقایسه زوجی نظر خبرگان دریافت شد. برای تحلیل داده‎ها، از فرایند تحلیل سلسله مراتبی استفاده شده و با کمک نرم­افزار Expert Choice کار رتبه بندی انجام شده است.
یافته­ها و نتایج: پژوهش نشان داد که 1- قاچاق انسان، اسلحه و جرایم سازمان یافته، 2- قاچاق کالا، سوخت، ارز، مواد مخدر و مشروبات الکلی، 3- مهاجرت و ورود غیر قانونی اتباع بیگانه، 4- ارتباط مرزنشینان با قومیت­های خارج از مرز، 5- حضور اشرار و گروه­های تبهکاری در مرزها، 6- حضور نیروهای فرامنطقه­ای و ناتو در مجاورت مرزها، 7- تبلیغ و ترویج سلفی­گری، وهابیت و فرق و مذاهب انحرافی، 8- فعالیت رسانه­های بیگانه در خصوص ناامن‌سازی مرزها و 9- فعالیت گروه‌های تروریستی، وهابیت، سلفی­گری و داعش به ترتیب مهمترین تهدیدهای امنیت پایدار مرزهای خراسان رضوی هستند. بنابراین سیاستگذاران می‎توانند آن‎ها را در برنامه ریزی‎های خود مورد توجه قرار دهند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Prioritizing the threats to sustainable security at the borders of the Islamic Republic of Iran (Case study: Razavi Khorasan Province)

نویسنده [English]

  • Abolfazl Pourmanafi
1)      ابوالخانی، علی(1396). ارزیابی تهدیدات امنیتی جمهوری اسلامی ایران در شهرستان جلفا، چهارمین کنفرانس بین المللی علوم جغرافیایی. موسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی، شیراز. قابل بازیابی از:
2)     https://www.civilica.com/Paper-GSCONFKH04-GSCONFKH04_ 007. html
3)      اخباری، محمد و نامی، محمدحسن (1389). جغرافیای مرز با تاکید بر مرزهای ایران، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
4)      افتخاری، اصغر(1385). کالبدشناسی تهدید. تهران: دانشگاه امام حسین(ع)
5)      امیدوارنیا، محمد‌جواد(1381). امنیت در قرن بیست و یکم. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
6)      بهرامی، محمد(1382). قرآن و مسئله امنیت ملی. مجله پژوهش‎های قرآنی سال هشتم. شماره 35 و 36. صص 97-117.
7)      بوزان، باری؛ الی، ویور و پاپدو، ویلد(1386). چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت (علیرضا طیب، مترجم). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
8)      پور منافی، ابوالفضل و پناهی، حمیدرضا (1393). مرز و امنیت مرزی جمهوری اسلامی ایران(مورد مطالعه مرزهای شرقی)، اولین همایش ملی مرزنشینی توسعه پایدار و فرصت‎های سرمایه گذاری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پارس آباد مغان، پارس آباد،. قابل بازیابی از:
9)      https://www.civilica.com/Paper-FSDIO01-FSDIO01_042.html
10)  پولادی حسن، کشاورزیان محمد مهدی، خان محمدی،‎ هادی و اصلی پور، حسین(1395). الگوسازی عوامل تأمین کننده امنیت پایدار مرزی. فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج. سال نوزدهم. شماره 72. صص 126-149.
11)  جاسبی، عبدالله(1382). اصول و مبانی مدیریت. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
12)  جلال پور، شیوا و رحیمی، محمد(1396). حضور نظامی آمریکا در عراق جدید و تاثیرات آن بر امنیت ملی ج. ا. ایران. ماهنامه پژوهش ملل. سال دوم. شماره 19. صص 1-20. قابل بازیابی از:
13)   https://www.civilica.com/Paper-JR_RNM-JR_RNM-2-19_001.html
14)   حمزه­پور، علی(1391). مؤلفه­های نظریه امنیت پایدار در اسلام. فصلنامه آفاق امنیت. سال پنجم. شماره 14. صص 85-128.
15)   خطایی، غلامحسین(1394). مرزبانی. تهران: معاونت آموزش ناجا
16)   رنجبر، مقصود (1385). مفهوم امنیت در اندیشه‎های سده میانه. فصلنامه مطالعات راهبردی. سال نهم. شماره 1. صص 69-94.
17)    روشن، علی اصغر و سعادتی جعفرآبادی، حسن(1391). بررسی نقش و کارکرد کنترل مرز استان خراسان رضوی با افغانستان و تاثیر آن بر امنیت استان. فصلنامه ژئوپلتیک. سال هشتم. شماره 3. صص 154-181.
18)   عبدی­پور، رستم؛ بصیری، محمدعلی و یزدانی، عنایت­الله(1396). تحلیل مببنی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در پرتو مؤلفه قدرت نرم­افزاری. جستارهای سیاسی معاصر. سال هشتم. شماره 1. صص 117-137.
19)   عزتی، عزت الله( 1386). نظریه‌های جدید در جغرافیایی سیاسی. تهران: نشر قومس.
20)   قدسی، امیر(1391). قدرت نرم و امنیت پایدار جمهوری اسلامی ایران در پرتو بازتولید سرمایه اجتماعی. فصلنامه آفاق امنیت . سال پنجم. شماره 16. صص 153-175.
21)   قربانی، ابراهیم(1397). تحلیل رابطه انسجام اجتماعی مزنشینان با میزان کاهش قاچاق مواد مخدر و روانگردان(مورد مطالعه: شهرستان مرزی پیرانشهر). فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه مطالعات مرزی سال ششم. شماره 19. صص 1-22.
22)   قربانی، ابراهیم؛ پورمنافی ابوالفضل و موسوی، میرسعید.(1397). بررسی و تحلیل مؤثرترین موانع موجود در امر مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روان‌گردان(موردمطالعه: مرز تمرچین شهرستان پیرانشهر). فصلنامه علوم و فنون مرزی . سال نهم. شماره 25. صص 113-136.
23)   قربانی، ابراهیم؛ فتاح، محمد تقی؛ منصوری­فر، وحید و بهرامی­مهر، مختار. (1391). بررسی تهدیدات و تاثیرات قاچاق مواد مخدر از مرز بین ایران و افغانستان و عملکرد جمهوری اسلامی ایران در امر مبارزه. فصلنامه علوم و فنون مرزی. سال سوم. شماره 3. صص 67-86.
24)   قلی زاده، قاسم و ملکی پویا، جعفر(1394). توسعه پایدار و امنیت مرزها با تاکید بر قومیت‎ها:(نوار مرزی غرب و شمال غرب کشور، قوم کرد). هشتمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران همدلی اقوام ایرانی انسجام و اقتدار ملی. انجمن ژئوپلیتیک ایران، سنندج. قابل بازیابی از:
25)   https://www.civilica.com/Paper-GEOPOLITICS08-GEOPOLITICS08_ 139. html
26)   کریمی­پور، یداله (1379). مقدمه­ای بر ایران و همسایگان. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
27)   لطفیان، هدایت(1391). تحقق امنیت پایدار و کارآمدی نظام کارگزاری. فصلنامه آفاق امنیت. سال پنجم. شماره 14. صص 49-61.
28)   مافی، عزت الله و پسندیده، علی(1392). توسعه پایدار امنیت مرزهای کشور با محوریت توسعه اقتصادی و اشتغال (نمونه موردی: استان خراسان شمالی). اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعه پایدار. انجمن محیط زیست کومش. دانشگاه صنعت هوایی، تهران. قابل بازیابی از:
29)   https://www.civilica.com/Paper-GUPSD01-GUPSD01_0956.html
30)   میرعرب، مهرداد(1379). نیم­نگاهی به مفهوم امنیت (سید عبدالقیوم سجادی، مترجم). مجله علوم سیاسی. سال سوم. شماره نهم. صص 9-35.
31)   معین، محمد(1387). فرهنگ فارسی معین. نشر سی گل: تهران، ج 1.
32)   ملکی، عباس (1389). امنیت انرژی. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
33)   میرحیدر، مهاجر(1381). اصول و مبانی جغرافیای سیاسی. تهران: انتشارات سمت
34) Rodhan, N.(2009). The Three pillars of Sustainable National Security in a Transnational World, Jeneva Centre for Security Policy.
35) Job, Brianl.(2005). The Insecurity Dilemma: National, Regime And State Securities in The Third World, In Job. The InsecurityDilemma.