ارزیابی و پهنه بندی شاخص‌های اقلیمی مؤثر در فعالیت نیروهای نظامی و انتظامی در مناطق مرزی ایران و افغانستان

نوع مقاله: علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه علوم انتظامی امین

2 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه افسری امام علی(ع)

چکیده

زمینه و هدف: شرایط اقلیمی و ازجمله آب‌وهوا بر تمام فعالیت‌های انسان و از جمله فعالیت‌های نظامی و انتظامی تأثیر می­گذارد و بنابراین فرماندهان این نیروها نیازمند شناخت درست عناصر اقلیمی و محیطی هستند. این پژوهش باهدف ارزیابی و پهنه‌بندی شاخص‌های اقلیمی در مناطق مرزی ایران و افغانستان ازنظر فعالیت‌های نظامی و انتظامی صورت گرفته است.
روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا پیمایشی است. برای اجرای پژوهش، تمامی ایستگاه‌های سینوپتیک موجود در مرز ایران و افغانستان بررسی و از بین آن‌ها اطلاعات یازده ایستگاه که دارای طول دوره آماری بالای 30 سال بودند، انتخاب و داده‌های اقلیمی مربوط به پارامترهای دما، رطوبت نسبی، سرعت و جهت باد، ابرناکی، میدان دید، بارش باران و برف در دوره روزانه و ماهانه جمع­آوری و با کمک الگوی AHP شاخص‌های تأثیرگذار وزن دهی و با استفاده از نرم‌افزار GIS نقشه‌های اقلیم نظامی تهیه و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.
یافته­ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که به‌طورکلی مطلوبیت اقلیم نظامی در منطقه شرق کشور در ماه‌های گرم سال و فصل تابستان نسبت به ماه‌های سرد و معتدل سال پایین می‌باشد به‌گونه‌ای که کمترین مطلوبیت برای عملیات نظامی در سطح منطقه مربوط به ماه‌های تیر و مرداد است که در بین پارامترهای اقلیمی تأثیرگذار در کاهش مطلوبیت می‌توان به دماهای بالا، سرعت باد و طوفان‌های همراه با گردوخاک و محدودیت دید اشاره کرد. در بین ایستگاه‌های منطقه شرق کشور، کمترین مطلوبیت اقلیم نظامی با مقادیر کمتر از 45 درصد مربوط به ایستگاه‌های زابل و زهک است که تحت تأثیر بادهای 120 روزه سیستان قرار می‌گیرد. این در حالی است که ایستگاه‌های قائن، تربت‌جام و تربت‌حیدریه، مطلوبیت اقلیم نظامی بیشتری نسبت به بقیه مناطق در فصل تابستان دارا هستند. بیشترین مطلوبیت اقلیم نظامی در سطح منطقه در طول سال نیز مربوط به ماه‌های مهر، آبان، اسفند و فروردین است. در بین ایستگاه‌های منطقه نیز ایستگاه‌های کاشمر و بیرجند در این ماه‌ها از مطلوبیت اقلیم دفاعی بیشتری نسبت به بقیه برخورداراند.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and zoning of climate indicators effective in military and law enforcement activities in the border regions of Iran and Afghanistan

نویسندگان [English]

  • ALI OSANLO 1
  • ali hanafi 2
1)     اخباری، محمد و نامی، محمدحسن(1388). جغرافیای مرز با تأکید بر مرزهای ایران. تهران: انتشارات سازمان جغرافیای نیروهای مسلح.

2)     احمدی، محمود(1385). بررسی و مطالعه شرایط اقلیمی مناسب برای پایگاه‌های نظامی ایران. (رساله دکتری). دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران.

3)     احمدی، محمود و علیجانی، بهلول(1386). تحلیل فضایی نقش اقلیم بر تجهیزات و ادوات نظامی در ایران. فصلنامه سرزمین. سال چهارم. شماره 13. صص 27 - 40.

4)     افروشه، رضا؛ سعیدی، علی و مختاری، داود(1391). نقش عناصر آب‌وهوایی بر فعالیت نیروهای نظامی استان آذربایجان شرقی با استفاده از شاخص دمای فیزیولوژی(PET). پنجمین کنگره بین‌المللی جغرافیدانان جهان اسلام، تبریز.

5)     پاینده، نصرالله(1384). پهنه‌بندی دمای مؤثر در سطح کشور با تأکید بر جغرافیای نظامی. (رساله دکتری). دانشگاه اصفهان.

6)     پاینده، نصرالله و زکی، غلامرضا (1383). محاسبه دمای مؤثر با طراحی نرم‌افزار سلامت (مطالعه موردی: محاسبه دمای مؤثر 130 ایستگاه سینوپتیک کشور). پژوهش­های جغرافیایی. شماره 57. صص 92-73.

7)     حنفی، علی و خوشحال دستجردی، جواد(1393). ارزیابی و پهنه‌بندی تقویم اقلیم نظامی مناطق مرزی همجوار با کشور عراق. فصلنامه مدیریت نظامی. سال چهارم.شماره 54. صص 178-155.

8)     حنفی، علی؛ اصانلو، علی و امینی، داود(1393). مطالعه تقویم آسایش اقلیمی فعالیت یگان‌های نظامی و انتظامی(مطالعه موردی: استان هرمزگان). فصلنامه علوم و فنون مرزی. سال پنجم. شماره 1. صص 28-7.

9)      حنفی، علی و خوشحال دستجردی، جواد(1394). ارزیابی نقش عناصر اقلیمی در فعالیت نیروهای نظامی با استفاده از شاخص دمای فیزیولوژیک در استان آذربایجان غربی. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت و فرماندهی نظامی. سال سیزدهم. شماره 44. صص 20-1.

10)   حنفی، علی و فخری، سیروس(1393). تحلیل شاخص‌های اقلیم دفاعی در نیمه غربی ایران، فصلنامه علوم و فنون نظامی. سال دهم. شماره 29. صص 46-25.

11)   حنفی، علی؛ خوشحال دستجردی، جواد؛ علیجانی، بهلول و فخری، سیروس(1393). ارزیابی و پهنه‌بندی وضعیت اقلیم دفاعی نیمه غربی کشور با استفاده از شاخص اقلیم دفاعی. پژوهشنامه جغرافیای انتظامی. شماره 6 . دوره دوم. صص 56-27.

12)   شمسی­پور، علی­اکبر؛ بشیریان، فاطـمه و عیسی­نژاد، محمد (1391). تـقویم آسایش اقلیمی دوره­های آموزشی نیروی دریایی راهبردی در بندر چابهار.  همایش ملی توسعه سواحل حکمرانی و اقتدار نیرو دریایی جمهوری اسلامی ایران، چابهار. دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار.

13)   شمس‌آبادی، حسین(1375). کاربردهای نظامی اقلیم و ژئومورفولوژی محور نفوذی خانقین –قصرشیرین کرمانشاه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی تهران.

14)   علیجانی، بهلول و کاویانی، محمدرضا(1371). مبانی آب‌وهوا شناسی. تهران. انتشارات سمت.

15)   علیجانی، بهلول(1367). آب‌وهوا و برنامه‌ریزی فعالیت‌های نظامی. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. ص 118- 96.

16)   کالینز، جان، ام(1384). جغرافیایی نظامی(جغرافیای طبیعی). ترجمه: آهنی، محمدرضا، محسنی، بهرام. انتشارات دانشگاه امام حسین(ع).

 17) Collins, J. M. (1998). Military geography for professionals and the public. Potomac Books, Inc.

18) Caldwell, D. R., Ehlen, J., & Harmon, R. S. (Eds.). (2005). Studies in military geography and geology. Springer Science & Business Media.‏

19) Crook, J. C. (2009). Climate analysis and long range forecasting of dust storms in Iraq (Doctoral dissertation, Monterey, California. Naval Postgraduate School).

20) Montgomery, C. S. (2008). Climatic variations in tropical West African rainfall and the implications for military planners. NAVAL POSTGRADUATE SCHOOL MONTEREY CA.‏

21) LaJoie, M. R. (2006). The impacts of climate variations on military operations in the Horn of Africa. NAVAL POSTGRADUATE SCHOOL MONTEREY CA DEPT OF METEOROLOGY.‏

22) Moss, S. M. (2007). Long-range operational military forecasts for Afghanistan. NAVAL POSTGRADUATE SCHOOL MONTEREY CA.