رابطۀ رژیم حقوقی مسئولیت کیفری فردی و رژیم حقوقی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در جنایت تجاوز ارضی

نوع مقاله: علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق جزا وجرم شناسی دانشگاه قم.

2 دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه قم

چکیده

زمینه و هدف: اصل «مسئولیت کیفری فردی»، به عنوان شاخص‌ترین ویژگی حقوق بین‌الملل کیفری تلقی شده است. از سویی دولت‌ها به دلیل جایگاه ویژۀ «حاکمیت»، در صورت نقض تعهدات بین‌المللی خود، تعهدات و مسئولیت‌هایی خواهند داشت.هدف این پژوهش، بررسی رابطۀ دو رژیم مسئولیت دولت و مسئولیت کیفری فردی  در جنایت تجاوز ارضی است.
روش: در پژوهش حاضر با روشی توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و به روش فیش­برداری، به رابطۀ میان‌کنشی دو مفهوم جنایت تجاوز و مسئولیت کیفری ناشی از آن و عمل تجاوزکارانۀ دولت‌ها و مسئولیت بین‌المللی ناشی از آن پرداخته شده است. در این راستا مواد طرح 2001 کمیسیون حقوق بین­الملل و کنوانسیون‌های چهارگانه 1949 ژنو، میثاق حقوق مدنی و سیاسی 1966 سازمان ملل متحد و اساسنامه دیوان­های بین­المللی کیفری در پرتو آخرین رخدادهای حقوق بین­الملل کیفری، مورد بررسی قرار گرفته است.
یافته‌ها و نتایج: پژوهش نشان داد که پیچیدگی جرم تجاوز باعث طرح دو مسئلۀ حقوقی جداگانه شده است چراکه تجاوز، عمل دولت و جنایت افراد است و این دو دارای ارتباط نزدیکی با یکدیگر هستند، تا حدی که می‌توان رابطۀ میان این دو نوع مسئولیت را مبتنی بر تعامل دانست. بر همین اساس، با وجود ابتناء حقوق بین‌الملل کیفری بر مسئولیت کیفری فردی، در جنایت تجاوز می‌توان به موازات مسئولیت کیفری فردی، قائل به مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها نیز بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The relationship between the legal regime of individual criminal responsibility and the legal regime of international responsibility of States in the crime of aggression

نویسندگان [English]

  • abolfath khaleghi 1
  • sajad akhtari 2
1)      آقایی جنت مکان، حسین(1390). تعریف، عناصر و شروط اعمال صلاحیت دیوان کیفری بین‌المللی نسبت به جنایت تجاوز. مجله حقوقی بین‌المللی. سال بیست و هشتم. شماره 44. صص184-163.

2)      ابوالحسنی هنجنی، علی اصغر(1382). بررسی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در مقابله با جرایم سازمان یافته(کنوانسیون پالرمو 2000)، (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه شیراز، شیراز.

3)      اثنی عشری، محمدرضا(1378). علل و موارد رافع مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه شیراز، شیراز.

4)      پیترکال،‌ هانس(1387). تعریف تجاوز گزینه‌های پیش رو در مورد تعریف. (مجید شایگان فرد، مترجم). تهران: نشر مهرآمین.

5)      حسیبی، آذین(1383). مسئولیت کیفری مأموران عالی رتبه دولت‌ها در حقوق بین‌الملل، (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه تهران، تهران.

6)      حمیدزاده، رضا(1376). مسئولیت بین‌المللی دولت ناشی از اعمال فراتر از اختیارات ارگانهای آن، (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

7)      دلخوش، علیرضا(1390). جنبه‌های گوناگون «مسئولیت» در حقوق بین‌الملل کیفری. مجلۀ حقوقی بین‌المللی. نشریۀ مرکز امور حقوقی بین‌المللی ریاست جمهوری. سال بیست و هشتم. شمارۀ 44. صص.262-223.

8)      دوپویی، پی یر ماری(1369). ملاحظاتی پیرامون جرم بین‌المللی دولت. (علی­حسین نجفی ابرندآبادی، مترجم). مجلۀ حقوقی. شمارۀ 13. صص.314-265.

9)      زمانی، سید قاسم(1395). واگرایی و همگرایی «مسئولیت کیفری فردی» و «مسئولیت بین‌المللی دولت»: تأملی در اوراق پروندۀ جنگ شیمیایی عراق علیه ایران. فصلنامۀ پژوهش حقوق عمومی. سال هجدهم. شمارۀ 51. صص.27-9.

10)   عبدالهی، محسن(1382). چالشهای مسئولیت کیفری دولت از منظر کمیسیون حقوق بین‌الملل. مجلۀپژوهش‌های حقوقی. شمارۀ 3. صص.88-47.

11)   کاسسه، آنتونیو(1387). حقوق کیفری بین‌المللی. (حسین پیران، اردشیر امیرارجمند، زهرا موسوی، مترجمان). تهران: نشر جنگل.

12)   کی ارسلان، سهیل(1390). بررسی تحول مفهوم جنایت تجاوز پس از تصویب اساسنامه رم با تأکید بر کنفرانس بازنگری 2010 کامپالا، (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه قم، قم.

13)   منصوری، ساسان(1392). رابطۀ رژیم حقوقی مسئولیت دولت‌ها و رژیم حقوقی مسئولیت کیفری افراد در پرتو رویۀ قضایی بین‌المللی، (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

14) Ago, R. (1976). Fifth Report on International Responsibility: The Internationally Wrongful Act of the State, Source of International Responsibility. UN.

15) Arangio-Ruiz, G. (1993). Fifth Report on State Responsibility, Un Doc. A/CN. 4/453 and Add. 1-3.

16) Bassiouni, M. C. (1999). The sources and content of international criminal law: a theoretical framework. International Criminal Law, 1, 3-125.

17) Dupuy, P. M. (2002). A General Stocktaking of the Connections between the Multilateral Dimension of Obligations and Codification of the Law of Responsibility. European Journal of International Law, 13(5), 1053-1081.

18) Ferencz, B. B. (1954). The Draft Code of Offences Against the Peace and Security of Mankind. American Journal of International Law, 75(3), 674-679.

19) McCaffrey, S. C. (1984). The Thirty-sixth Session of the International Law Commission. American Journal of International Law, 79(3), 755-770.

20) Thiam, D. (1985). Thirteenth Report on the Draft Code of Crimes Against the Peace and Security of Mankind. UN.

21) www.icc.kampala