واکاوی تهدید پدیده‌های قومی مذهبی و تأثیر آن بر امنیت مرزهای شمال غرب ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا مدیریت بحران دانشگاه عالی دفاع ملی

2 کارشناس ارشد علوم سیاسی

3 کارشناس ارشد حقوق، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم انتظامی امین

چکیده

زمینه و هدف: پدیده‌های قومی_مذهبی برای بعضی از کشورها چالش‌های متعددی داشته و دولتمردان این کشورها، در برخی مواقع با بحران‌هایی گوناگون مواجه نموده که وحدت و انسجام داخلی‌شان را در معرض تهدید قرار می‌دهد. امروزه، قوم‌گرایی مذهبی- افراطی، منشأ درگیری‌های مسلحانه خشونت‌بار در بخش‌هایی از جهان شده که فرسایش قدرت دولت‌ها و ملت‌ها را به دنبال داشته است. به‌بیان‌دیگر، ناسیونالیسم قومی مذهبی در برخی از کشورها، یکپارچگی ملی و شیرازه جامعه را نشانه گرفته است. کشور ج.ا.ایران به دلیل واقع‌شدن و همسایگی با کانون‌ها از این پدیده مصون نبوده به‌طوری‌که مرزهای شمال غرب کشور می‌تواند زمینه این پدیده‌ها باشد، با توجه به اهمیت موضوع، این پژوهش باهدف واکاوی پدیده‌های قومی مذهبی و شناخت تأثیر آن بر امنیت مرزهای شمال غرب ایران انجام‌گرفته است.
روش: روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و شیوه انجام پیمایشی بوده و برای گردآوری داده‌ها از اسناد و مدارک موجود و پرسشنامه محقق ساخته بر اساس طیف پنج گزینه‌ای لیکرت استفاده و برای تعیین اعتبار پرسشنامه از نظر خبرگان و نخبگان بااطلاع به حوزه پژوهش (تکنیک اعتبار صوری) و برای تعیین میزان پایایی سؤالات در مرحله پیش‌آزمون از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید. جامعه آماری شامل کارشناسان نظامی انتظامی امنیتی و سایر مطلعین حوزه امنیت در مناطق شمال غرب کشور بوده و جهت محاسبه حجم نمونه پژوهش، به تعداد 140 نفر طبق جدول شماره مورگان به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک استفاده و با استفاده از روش‌های و آزمون‌های تحلیل آماری شامل آزمون تی، تک نمونه‌ای، آزمون فریدمن و ضریب همبستگی پیرسون بود و نرم‌افزار spss، مورد تجزیه‌وتحلیل واقع گردید.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌های پژوهش مبین آن است که میانگین نمره کسب‌شده در متغیر امنیت مناطق مرزی از لحاظ آماری تفاوت معناداری دارد. این یافته‌ها به معنای آن است که میزان تأثیر تهدیدات پدیده‌های قومی – مذهبی افراطی بر امنیت مناطق شمال غرب کشور در حد بالاتر از متوسط و زیاد قرار دارد. همچنین در پاسخ به این مقوله که ترتیب تهدیدات پدیده‌های قومی – مذهبی افراطی بر امنیت مرزهای شمال غرب کشور چگونه است نتایج نشان داد که بین تأثیرگذاری تهدیدات پدیده‌های قومی – مذهبی افراطی بر امنیت مناطق مرزی شمال غرب کشور با توجه به میانگین‌های رتبه‌ای تفاوت معناداری مشاهده می‌شود. رتبه‌بندی تهدیدات پدیده‌های قومی – مذهبی افراطی به ترتیب بر 1-امنیت فرهنگی-اجتماعی 2- امنیت سیاسی 3- امنیت اقتصادی 4- امنیت نظامی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The threat of religious ethnic phenomena and its impact on the security of the northwestern borders of Iran

نویسندگان [English]

  • Ghasem Rezaee 1
  • Mohsen Rezaee 2
  • Seydal Faal 3
2 کارشناس ارشد علوم سیاسی
3 کارشناس ارشد حقوق، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم انتظامی امین
چکیده [English]

Background and Aim: Ethnic-religious phenomena have been challenging for some countries, and the statesmen of these countries have, at times, faced various crises that threaten their unity and coherence. Today, extremist religious extremism is the source of violent armed conflicts in parts of the world that have led to erosion of the power of states and nations. In other words, ethnic nationalism in some countries has marked the national unity of society.The country of Iran because of the fact that its neighboring centers are not immune to this phenomenon, so that the northwest borders of the country can be the basis of these phenomena. Considering the importance of the issue, this research aims at the study of religious ethnic phenomena and its impact on the security of the northern borders West of Iran.
Method: The research method was descriptive-analytic and survey method. For collecting data, existing documents and a researcher-made questionnaire based on the Likert Five options were used. To determine the reliability of the questionnaire from the viewpoint of experts and elite with the knowledge of the field of study (formal validity technique ). To determine the reliability of questions in the pre-test phase, Cronbach's alpha coefficient was used.The statistical population consisted of security police officers and other security experts in the northwest of the country. For the purpose of calculating the sample size, 140 people were selected using systematic random sampling according to Morgan table. Using statistical methods and statistical tests, the t-test , Single sample, Friedman test and Pearson correlation coefficient. SPSS software was analyzed.
Findings and results: The results of the research indicate that the mean score obtained in the border security security variable is statistically significant. These findings suggest that the extent of the threat of extremist ethnic-religious phenomena on the security of the north-west regions of the country is above the medium and high.Also, in response to the issue of how to deal with the threats of extremist ethnic-religious phenomena on the security of the northwestern borders of the country, the results showed that there is a significant difference between the effects of threats of extreme ethnic-religious phenomena on the security of the northwestern border regions according to the rank average. . The ranking of threats of ethnic-religious extremism is as follows: 1. Social-cultural security; 2. Political security; 3. Economic security; 4. Military security.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Threats
  • ethnic-religious phenomena
  • Security
  • northwestern borders of Iran
  • Salafi Takfiri
1)      احمدی، حمید( 1378 ) قومیت و قوم‌گرایی، از افسانه تا واقعیت، تهران: نشر نی.

2)      افتخاری، اصغر(1386) ظرفیت طبیعی امنیت (مورد مطالعاتی قومیت و خشونت در ایران)، مطالعات راهبردی، پاییز و زمستان 1386 شماره 5- 6، صص21-22.

3)      امیر احمدی، هوشنگ(1376) تحلیلی بر رابطه قومیت و امنیت، تهران: انتشارات کویر.

4)      تاجیک، محمدرضا(1379)نگاهی به مسائل امنیت ایران، تهران : موسسه مطالعات راهبردی.

5)      چگینی، عباس (1373) اطلاعات استراتژیک. تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.

6)      حق پناه، جعفر( 1377 ) جامعه مدنی و قومیت‌ها در ج.ا. ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، پیش‌شماره دوم، صص36-54.

7)      روشندل، جلیل(1374) امنیت ملی و نظام بین‌الملل، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.

8)      سلیمانی پور لک، فاطمه (1386) ایران و امریکا در بستر تعاملات نرم‌افزاری قدرت و امنیت. تهران: مرکز پژوهشات راهبردی دفاعی.

9)      شاد نیا، هوشنگ(1382) بررسی قاچاق کالا، «علل موجود و افزایش آن»، تهران: انتشارات آگاه.

10)   شفیعی، نوروز (1389) تحلیل چالش‌های امنیتی ایران و افغانستان و چگونگی مدیریت آن، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

11)   صبوری، رضا (1391) تقریرات درس تهدیدات امنیت ملی، سند منتشرنشده سازمانی، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.

12)   مجتهد زاده، پیروز(1381) دموکراسی و هویت ایرانی، تهران : انتشارات کویر.

13)   مینایی، مهدی(1388) محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه‌ایی و بین‌المللی، مجله اندیشه انقلاب اسلامی، دوره، شماره 6 ، صص21.

14)   واعظی، محمود(1386) چالش‌ها و رویکرد امنیتی ایران در محیط پیرامونی، تهران : معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی