تحلیل کار ویژه‌ها و نقش جغرافیایِ سیاسی شهرهای مرزی در رواج اقدامات تروریستی (مطالعه موردی: اقدامات تروریستی استان سیستان و بلوچستان)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی

2 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران

4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه پیام نور تهران مرکز

چکیده

زمینه و هدف: فضای شهری از آنجا که کانون تجمع و تمرکز جمعیت و سرمایه است، همواره تجلی گاه قدرت سیاسی و اجتماعی نیز بوده است. بدین سبب است که جغرافیای سیاسی شهر در مطالعات ژئوپلیتیک، جغرافیایِ سیاسی و مباحث امنیتی با رویکردهایِ متنوع و به‌صورت گسترده موردمطالعه و توجه قرارگرفته است. در مناطقی که با بحران‌هایِ ژئوپلیتیک ریشه‌دار مبتلا هستند، کار ویژه‌های جغرافیایِ سیاسی شهرهای مرزی پرشمار و از اهمیت بالایی برخوردار است. نمود این مدعا در بحرانِ برخاسته از کنش‌های تروریستی و نقش‌آفرینی شهرهای مرزیِ درعا، کوبانی، موصل، شهرهای مرزی یمن و حتی شهرهای مرزی جمهوری اسلامی ایران، نمایان است.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی، درصدد پاسخگویی به این مهم می‌باشد که جایگاه و کار ویژه‌های جغرافیایِ سیاسی شهرهای مرزی ایران بخصوص شهرهای مرزی استان سیستان و بلوچستان در ساختِ جغرافیای بحران ملی به‌وسیله اقدامات تروریستی و اتصالِ آن به جغرافیایِ بحران ژئوپلیتیکِ منطقه‌ای چگونه است؟ یا به عبارتی کدام موضوعات، محورها، کمربندها و دالان‌های فرهنگی، هویتی، اقتصادی، رفاهی و استراتژیک، جغرافیای سیاسیِ شهرهای مرزی استان سیستان و بلوچستان را، مکانِ هم پیوندی بحران‌های ملی با بحران‌های ژئوپلیتیک قرار داده است؟
یافته ها و نتایج : یافته‌های پژوهش نشان از آن دارد که بنا به دلایل مختلف، جغرافیای سیاسی شهرهای مرزی از طرفی واجد پتانسیل تولید و تعمیق اقدامات تروریستی و بحران ملی بوده و از طرفی دیگر تحت شرایطِ خاص خود، بحران‌های ملی را با بحران‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای پیوند می‌دهند. چنین فرایندی بدان سبب است که هرگونه ناآرامی و بحران سیاسی، که به دلیل نقش‌آفرینی و ماهیت خاص جغرافیای سیاسی شهرهای مرزی، به حساسیت‌های فرامرزی پیوند بخورد، منجر به تغییر در موازنه قدرت راهبردی بازیگران هم‌جوار شده و در قالب بحران ژئوپلیتیک درخواهد آمد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing Special Issues and the Role of the Political Geography of Border Cities in the Prevalence of Terrorist Acts (Case Study: Terrorist Measures in Sistan and Baluchestan Province)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza salimi sobhan 1
  • Ata allah Abdi 2
  • Jahangir Heydari 3
  • Monir Yari 4
1 استادیار جغرافیا پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی
2 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران
3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران
4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه پیام نور تهران مرکز
چکیده [English]

Background and Objectives: Urban space has always been a manifestation of political and social power, since it is the center of concentration and concentration of population and capital. This is because the political geography of the city has been studied and studied in various geopolitical studies, political geography, and security issues with a wide range of approaches. In areas that are subject to rooted geopolitical crises, the work of the geopolitical regions of the border towns is numerous and of great importance. This claim is evident in the crisis caused by the terrorist acts and the role of the border towns of Daraa, Kobani, Mosul, Yemen's border towns and even the border towns of the Islamic Republic of Iran.Method: This descriptive-analytic method attempts to answer this issue. How is the position and work of the special geographic features of the border cities of Iran, especially the border towns of Sistan and Baluchestan Province, in building the geography of the national crisis by terrorist acts and connecting it to the geography of the regional geopolitical crisis? Is? Or, in other words, which subjects, axes, belts and cultural, identity, economic, welfare and strategic angles, political geography of the border towns of Sistan and Baluchestan, place the interconnectedness of national crises with geopolitical crises?Findings and results: The research findings show that for various reasons, the political geography of the border towns has the potential to produce and deepen terrorist acts and the national crisis, and on the other hand, under its own circumstances, the national crises with regional geopolitical crises Tie up. Such a process is due to the fact that any political unrest and political crisis, due to the role played by the specific nature of the geography of the border towns, would bind transboundary sensitivities, would lead to a shift in the balance of strategic power of the neighboring actors and will take the form of a geopolitical crisis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • City political geography
  • terrorism
  • geopolitical crisis
  • national crisis
1)      احمدی پور، زهرا؛ موصلو؛ طهمورث ؛ موصلو، طیبه (1389) تحلیل قومیت و هویت قومی در ایران؛ جهت امنیت پایدار، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال 2، شماره 1 بهار و تابستان 1389، صص 62-35

2)      اکوانی، سید حمدالله و سید ولی موسوی نژاد (1392)؛ نظریه آشوب؛ مدلی برای تحلیل پیچیدگی فضای سیاسی ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال هشتم، شماره 2، بهار 1392، صص 225-183

3)      احمدی، حسن و دادجو، روزبه (1391) توسعه پایدار مناطق مرزی؛ راهبرد اساسی حفظ امنیت مرزها، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها، دانشگاه سیستان و بلوچستان، 30 و 31 فروردین 1391.

4)      احمدی، حمید و بیدالله خانی، آرش (1390) طالبان پاکستان، علل پیدایش، ماهیت و چالش‌های امنیتی، فصلنامه سیاست، دوره 42،  شماره 1، صص.37-21.

5)      اسکندری، مسعود (1390) نقش مهران در توسعه گردشگری جنگ استان ایلام، گزارش میراث فرهنگی صنایع‌دستی و گردشگری استان ایلام.

6)      افتخاری، اصغر (1381) تحول معنای امنیت در خاورمیانه قرن بیست و یکم، تهران: انتشارات ابرار معاصر

7)      بدیعی، مرجان (1388) گفتمان نام‌گذاری خیابان‌های تهران پس از انقلاب اسلامی، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 5، شماره 1، بهار و تابستان 1388 صص 101-72

8)      پور سعید، فرزاد (1384) جایگاه اقوام ایرانی در استراتژی منطقه‌ای آمریکا، تهران : موسسه مطالعات ملی.

9)      پوستین‌چی، زهره و پازن، مژگان (1392)؛ الگوی مدیریت بحران در پرتو گسل‌های هویتی خاورمیانه، فصلنامه علمی ـ پژوهشی سیاست جهانی، دوره 2، شماره 4، زمستان 1392، صص 157-131

10)   حافظ نیا، محمدرضا (1385) اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، چاپ نخست، مشهد: انتشارات پاپلی

11)   خلیلی، محسن؛ حیدری، جهانگیر؛ صیادی، هادی (1392) پیوندِ ژنگان ژئوپلیتیک و سیاست خارجی، نمونه پژوهی: پاکستان و ایران، فصلنامه مطالعات شبه‌قاره، سال 5، شماره 17، زمستان 1392، صص 126-95

12)   رحیمی، حسن (1392)؛ نظریه‌های ژئوپلیتیکی، چاپ اول، تهران: نشر انتخاب.

13)   رنجبر، مقصود و محمدرضا صیاد (1392)؛ ستیز دولت و بنیادگرایی اسلامی و تأثیر آن بر توسعه در خاورمیانه، پژوهش­های سیاسی جهان اسلام، سال سوم، شماره سوم، پاییز 1392، صص 104-83

14)   زرقانی، سید هادی و هادی اعظمی (1389)؛ تحلیل ملاحظات دفاعی ـ امنیتی در آمایش کلان شهر مشهد (با تأکید بر تهدیدات تروریستی)، فصلنامه جغرافیا و توسعه ناحیه ای، دوره 8، شماره 14، بهار و تابستان 1389، صص 96-71

15)   سجادپور، کاظم (1383) ژئوپلیتیک و سیاست خارجی ایران: تداوم و تغییر، مجموعه مقالات نخستین کنگره علمی انجمن ژئوپلیتیک ایران، اردیبهشت 1383.

16)   شفیعی، نوذر (1388)؛ بازتولید قدرت در افغانستان، تبیین قدرت‌یابی طالبان، مطالعات اوراسیای مرکزی، مرکز مطالعات عالی بین‌المللی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال 2، شماره 4، تابستان و پاییز1388، صص 118-107

17)   عباس زاده فتح آبادی، مهدی (1388)؛ بنیادگرایی اسلامی و خشونت (با نگاهی بر القاعده)، فصلنامه سیاست، دوره 39، شماره 4، زمستان 1388، صص: 128-109

18)   طیب، علیرضا (1382) تروریسم، تهران: انتشارات غزال.

19)   طیب، علیرضا (1382)؛ تروریسم: تاریخ، جامعه شناسی، گفتمان، حقوق (مجموعه مقالات)، تهران: نشر نی

20)   عظیمی، ناصر (1384) برنامه‌ریزی منطقه‌ای شهر و انباشت سرمایه، مشهد: نشر نیکا.

21)   عندلیب، علیرضا (1380) نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات دوره عالی جنگ.

22)   فکوهی، ناصر (1383) انسان‌شناسی شهری، تهران: نشر نی.

23)   فکوهی، ناصر؛ (1380) میزگرد تنوع قومی در ایران، فصلنامه مطالعات ملی. سال 3. شماره 9، صص 373-321

24)   قربانی نژاد، ریباز (1392)؛ الگو یابی سرچشمه‌های ژئوپلیتیکی تنش در روابط کشورها (مطالعه موردی: آسیای جنوب غربی)، رساله دکتری در دانشگاه تربیت مدرس، استاد راهنما: دکتر محمدرضا حافظ نیا، مهرماه 1392.

25)   قلی زاده، سیدابراهیم (1389) نقش قوم بلوچ در دفاع سرزمین جنوب شرق کشور، تهران: دانشگاه جامع امام حسین.

26)   کریمی پور، یدالله (1381) مقدمه‌ای بر تقسیمات کشوری ایران، جلد نخست وضع موجود، تهران: انتشارات انجمن جغرافیایی ایران.

27)   کریمی پور، یدالله و حمیدرضا محمدی (1389) ژئوپلیتیک ناحیه گرایی و تقسیمات کشوری ایران، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانش پویان جوان.

28)   کریمی پور، یدالله، خالدی، حسین؛ موفقیان، پرستو (1394) جغرافیا نخست در خدمت صلح (نگرشی به مناسبات ایران و همسایگان)، تهران: نشر انتخاب.

29)   کریمی، خسرو (1395) نقش و علل تلاش‌های اخیر عربستان برای تخریب روابط ایران و پاکستان، تحقیقات جدید در علوم انسانی، سال 2، شماره 4، تابستان 1395، صص. 114-99.

30)   کمانرودی کجوری، موسی؛ کرمی، تاج‌الدین؛ عبدی، عطاالله (1389) تبیین فلسفی ـ مفهومی جغرافیای سیاسی شهر، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 6، شماره 3، پاییز 1389، صص 44-9

31)   ماه‌پیشانیان، مهسا(1388)تکنولوژی ارتباطی و تروریسم در آسیای جنوب شرقی، دوهفته‌نامه پگاه حوزه، شماره 259.

32)   محبوبی، قربانعلی و همکارن (1392)؛ حضور نیروهای نظامی خارجی در افغانستان و گسترش افراط گرایی فرقه ای در پاکستان (2001 تا 2011)، فصلنامه مطالعات جهان اسلام، سال دوم، شماره اول، بهار 1392، صص 31- 1

33)   مجتهد زاده، پیروز (1381) جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران: انتشارات سمت

34)   مصلی‌نژاد، عباس (1392) بحران اوکراین و تشدید رقابت‌های منطقه‌ای، فصلنامه علمی ـ پژوهشی سیاست جهانی، دوره 2، شماره 2، زمستان 1392، صص 33-7

35)   وزین، نرگیس (1390) ضرورت راهبرد توسعه روستایی بر امنیت در منطقه جنوب شرق کشور، تهران: مجموعه مقالات همایش جغرافیا، توسعه، دفاع و امنیت در مرزهای جنوب شرقی ایران، تهران: دانشکده پیامبر اعظم (ص).

36)   ویشنیاکوف ی. د (1392) مبانی اساسی رویارویی با تروریسم، مترجم: دکتر محمد نایب پور، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین،

37)   هاگت، پیتر، (1382)، جغرافیا ترکیبی نو، جلد 2، ترجمه: شاپور گودرزی، سمت: تهران.

38)   هیوود، اندرو (1391)؛ سیاست، مترجم: عبدالرحمن عالم، تهران: نشر نی، چاپ دوم

39) Black sell, Mark.(2006) Political Geography, London, Rutledge.

40) Braumoeller, Bear. (2007) Statistics and Deadly Quarrels, The Ohio State University,Department of Political Science. Political Science 848.

41) Duin, Julia. (2005) Losing The Kurds, Ripon, Forum.

42) Flint, Colin. (2006) Introduction to Geopolitics. London. Rutledge.

43) Haggett, Peter. (1983) Geography: A Modern Syntheses.New York: Publisher: Harpercollins College Div.

44) Haye, Brian. (2002) STATISTICS OF DEADLY QUARRELS. Durham: American Scientist, Vol 90, No 1, Published by: Sigma Xi, The Scientific Research Society  pp.9-15

45) Jones, Martin & Rhys Jones and Michael Woods (2004) AN INTRODUCTION TOPOLITICAL GEOGRAPHY.London, Rutledge.

46) Melucci, Alberto. (1989) “Nomads of the Present” London: Hutchinson Radius.