جایگاه جریان سلفی- تکفیری وهابیت در بین مرزنشینان استان خراسان رضوی (با تأکید بر نظریه‌های درون - برون‌محور و جرم شناختی )

نویسندگان

عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم انتظامی امین

چکیده

زمینه و هدف: گرایش به جریان سلفی-تکفیری وهابیت در مرزنشینان شرق کشور سال‌هاست که یکی از دغدغه‌های مسئولین سیاسی و امنیتی است و بدین‌جهت پیشگیری از نفوذ اندیشه‌های مخرب وهابیت در گرو شناخت عواملی است که موجب گسترش و ترویج این نحله در کشور شده است. شناخت این عوامل در کنترل ناامنی و جرائم بسیار مؤثر است.
روش تحقیق: با توجه به ویژگی موضوع موردبررسی، در این مقاله از روش توصیفی- تحلیلی با تکنیک جمع‌آوری داده‌ها به‌صورت پیمایشی استفاده شده است. ازاین‌رو ابتدا توصیفی از وضعیت موجود نفوذ جریان سلفی-تکفیری در استان ارائه شده و سپس با استفاده از روش پیمایشی، اطلاعات از جامعه آماری جمع‌آوری می‌گردد. جامعه آماری این پژوهششامل کلیه کارشناسان، مدیران، فرماندهان انتظامی و مرزبانی، دستگاه‌های قضایی و نهادهای سیاسی-امنیتی استان رضوی می‌باشد. حجم جامعه آماری 290 نفر می‌باشد. که با استفاده از جدول مورگان تعداد نمونه‌ها 165 نفر برآورد شد که به تعداد 180 نفر برای گرایش نمونه‌ها به نرمال بودن ارتقاء یافت. در خصوص نمونه‌گیری از جامعه آماری از روش نمونه‌گیری احتمالی سیستماتیک استفاده شد و در نهایت نیز داده‌ها با استفاده از آزمون تی و رگرسیون چند متغیره مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: در این پژوهش نفوذ جریان سلفی-تکفیری وهابیت در بین مرزنشینان به‌عنوان متغیر وابسته و پنج حوزه فعالیت‌های اقتصادی – فرهنگی – سیاسی – اختلاف‌افکنی در بین شیعه و سنی و رسانه‌ای به‌عنوان متغیرهای مستقل موردبررسی قرارگرفته است. مقیاس: ترتیبی و سنجش از طریق طیف پنج گزینه‌ای لیکرت انجام‌گرفته است.
نتایج: نتایج نشان داد مهم‌ترین عوامل در نفوذ تفکرات سلفی—تکفیری وهابی در بین مردم مرزنشین استان به ترتیب فعالیت‌های اختلاف‌افکنی بین شیعه و سنی، فعالیت‌های اقتصادی، فعالیت‌های سیاسی، فعالیت‌های فرهنگی و فعالیت‌های رسانه‌ای بیشترین تأثیر را از حیث ضرایب بتا در جریان سلفی-تکفیری وهابیت و جریان سلفی-تکفیری در بین مرزنشینان داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The status of Salafi-Takfiri Wahhabi flow among the province's border guards Khorasan Razavi (with an emphasis on introspection, outsourcing and criminology)

نویسندگان [English]

  • Soroush Amiri
  • Javad Kiani
  • Mahdi Moghimi
عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم انتظامی امین
چکیده [English]

Background and Objectives: The tendency oftheWahhabi Salafi-Takfiri movement in easternfrontiers has been one of the concerns of politicaland security officials for many years. Therefore, preventing the penetration of destructive ideas of Wahhabism depends on the recognition of factors that have promoted and promoted this trend in the country. Knowing these factors is very effective in controlling insecurity and crimes.Research method: In this paper, descriptive-analytic method was used for collecting data using a survey method. Therefore, a description of the current status of Salafi-Takfiri current in the province is presented first and then the information gathering is carried out using a survey method. The statistical population of this research includes all experts, managers, police commanders and border guards, judiciary and political institutions of Razavi province. The size of the statistical population is 290 people. Using Morgan's table, the number of samples was estimated to be 165, of which 180 were raised to normalize the orientation of the samples.Systematic sampling method was used for sampling. Finally, the data were analyzed using t-test and multivariate regression.Findings: In this study, the influence of Salafi-Takfiri-Wahhabi flow among the borderline as dependent variable and five areas of economic-cultural-political activity-dissonance between Shia and Sunni and media as independent variables has been examined. Scale: Ordering and Measurement through the Likert Five Options Range.Results: The results showed that the most important factors affecting the influence of Wahhabi Salafi-Takfiri thought among the people of the province were the Shiite-Sunni divide activities, economic activities, political activities, cultural activities and media activities, respectively, as the beta coefficients in the Salafi- Takfiri Wahhabism and the Takfiri-Salafi flow between the frontier..

کلیدواژه‌ها [English]

  • Wahhabism
  • Salafi-Takfiri
  • Frontier
  • Khorasan Razavi
  • Security
1)      ابراهیم بای سلامی، غلام حیدر. (1385)، موقعیت ژئوپلیتیک و ناامنی اجتماعی (مورد، شهرستان‌های خواف و رشتخوار در شرق)، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 2، شماره 24، پاییز و زمستان 85، صص.

2)      احمدی، حمید (1380) نگاهی به پدیده بنیادگرایی اسلامی ناکام در ستیز تاریخ، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، دوره4، شماره 87، صص42-60.

3)      احمدی، حمید (1386) قومیت و قوم‌گرایی در ایران افسانه و واقعیت، چاپ دهم، تهران: نشر نی.

4)      احمدی، علی (1383) شیخ محمودشلتوت، آیت شجاعت، چاپ اول، تهران : مجمع جهانی تقریب مذاهب اهل‌البیت.

5)      ادیبی، علیرضا (1390) تأثیر فرقه‌های وهابی و سلفی بر امنیت عمومی استان کردستان (شهرستان سنندج)، پایان­نامه،دانشگاه علوم انتظامی امین.

6)      اسلامی، روح‌الله- رهبر، عباس علی و ذوالفقاریان، فاطمه. (1391)، امواج بیداری اسلامی جهان اسلام، فصلنامه سیاست خارجی، سال 26، شماره 4.

7)      اعتمادی فرد (1386). « موقعیت دین در عصر جهانی‌شدن »، برگرفته‌شده از وبلاگ دین و جامعه اطلاعاتی.

8)      امیری، سروش، (1393)، ریشه‌های فکری سلفی گری در شبه‌قاره هند و شمال آفریقا، فصلنامه مطالعات راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی، شماره 6.

9)      ایمنا،24 تیر،1396.

10)   بای سلامی، ابراهیم و حیدر، غلام (1382) خواف و شهرهای آن (شهرهای جدید برمدار شهرهای قدیم)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، مشهد، سال 21، شماره 81، صص23-41.

11)   بهروز لک، غلامرضا (1385). « درنگی در مفهوم شناسی بنیادگرایی اسلامی »، فصلنامه کتاب نقد، شماره ،26،صص23-44.

12)   بوزان، باری (1387) مردم، دولت‌ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

13)   پاپلی یزدی، محمدحسین (1375) ژئوپلیتیک شرق ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی،دوره4 ، شماره 43 و 44، صص44-65.

14)   جعفری پور، روح‌الله (1393) تعیین تأثیر اقدامات و فعالیت‌های جریان سلفی بر احساس امنیت عمومی استان سیستان و بلوچستان، پایان­نامه دانشگاه علوم انتظامی امین.

15)   حافظ نیا محمدرضا. (1383)، تحلیل کاربردی مرز بین‌المللی ایران و افغانستان، فصلنامه علمی پژوهشی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، شماره پیاپی 35، دوره هشتم،صص44-67.

16)   حیدری نسب، محمدباقر (1389) اندیشه سلفی گری در استان سیستان و بلوچستان، تهران : مرکز تخصصی کلام اسلامی.

17)   دانشنامه ادب فارسی(1380) (ادب فارسی در شبه‌قاره: هند، پاکستان، بنگلادش)، چ 1، ویراسته حسن انوشه، تهران : وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

18)   دکمیجان، هرایر. (1366)، جنبش‌های اسلامی در جهان عرب، ترجمه حمید آیتی، تهران انتشارات کیهان.

19)   رضوانی، سید مرتضی. (1386)، برگی از جنایت وهابی‌ها، ترجمه علی ضیایی، چاپ اول، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.

20)   رئیس کرمی، سید علی. (1382)، شیخ محمد عبده و همبستگی جهان اسلام، چاپ اول، زاهدان، نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در امور اهل سنت سیستان و بلوچستان.

21)   زاهدی، سعید (1391) ماضی استمراری در جهان اسلام از وهابیت تا القاعده، تهران:  انتشارات عابد.

22)   زنگنه، ابراهیم (1382) تاریخ هزارساله خواف، چاپ اول، خواف : شوراهای اسلامی شهر خواف.

23)   سید قطب،ابراهیم حسین شاذلی (1378). نشانه‌های راه، ترجمه محمود محمودی، تهران: نشر احسان.

24)   السید، رضوان (1385). «اسلام‌گرایان و جهانی‌شدن: جهان در آیینه هویت»، ترجمه محمدمهدی خلجی، فصلنامه نقد و نظر، شماره 19.

25)   سیدنژاد، سیدباقر. متاتئوری سازه انگاری در محک الهیات حکمی،فصلنامه،جستارهای سیاسی معاصر،دوره 4،ش7 بهار 1392،ص ص23-42.

26)   عدالت نژاد، سعید و نظام‌الدینی، سید حسین (1390) سلفیان تکفیری یا الجهادیون: خاستگاه و اندیشه‌ها، فصلنامه تاریخ و تمدن، سال 7، شماره 13. صص30-52.

27)   علیزاده موسوی، سید مهدی (1393) سلفی گری و وهابیت: تبارشناسی، چاپ هفتم، تهران : آوای منجی.

28)   علیزاده، اکبر (1386) چالش‌های فکری و سیاسی‌های وهابیت، چاپ دوم، قم: مرکز پژوهش صداوسیما.

29)   عنایت، حمید، (1380). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران، خوارزمی.

30)   فرمانیان، مهدی (1393) فرق و مذاهب کلامی اهل سنت، چاپ اول، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه.

31)   فرمانیان، مهدی و دیگران. (1395)، سلفیه از گذشته تا حال، چاپ اول، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.

32)  کمیلی، مختار(1388). سندبادنامه،فصلنامه متن شناسی ادب فارسی،شماره پاییز،1388،دوره 45،شماره 3،ص،98-102.

33)   الگار، حامد (1387) وهابی گری، ترجمه احمد نمایی، مشهد : بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.

34)   لاهوری، احمدعلی، (1383). علل نارضایتی علمای حقانی از مودودی، ترجمه رعایت الله روانبد، [بی‌جا]، امام محمد غزالی.

35)   لک،بهروز(1392).رویکردهای مطالعات سیاسی در قران کریم،فصلنامه،سیاست اسلامی،دوره6،شماره2،بهار1392،صص 39-62.

36)   لوئیس، برنارد (1384) مشکل از کجا آغاز شد؟ (تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه)، ترجمه شهریار خواجیان. تهران: نشر اختران.

37)   مرکز آمار ایران. (1390) نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، استان خراسان، انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان، مشهد.

38)   نادری، منصور. (1392) تأثیر فعالیت گروه‌های سلفی بر امنیت عمومی استان کردستان، پایان­نامه،دانشگاه علوم انتظامی امین.

 

39) Ahmad, Khurshid (1993), Islam and the New World Order. Middle East Affairs. One (3). Spring/ summer, pp 34-67.

40) Bernard, Lewis (1993), Islam and the West. NewYork: Oxford University Press.

41) Franchi, Haward La (2002), Public See’s New Global Role for U.S. Christian Science Monitor. Fri, 11. Jan

42) Fuller, Graham E and Iano (1995), A. Sense of Siege: The Geopolitics of Islam and the West. Westview Press.

43) Fuller, Graham E. (2003), the Future of Political Islam. Macmillan: Palgrave.

44) Gendzier, Irene (2002), Islam and Politics. Logos: A journal of Modern Society. (1.2) Volume One, Spring12.

45) Hentsch, T (1992), Imagining the Middle East. Monteral: Blach Rose Book.

46) Hunter, Shireen T. (2004), Modernization and Democratization in the Muslim World. Washington, D.C: Center for Strategic and International Studies.

47) Lesch, David W. (2003),The Middle East and the United States: A Historical and Political Reassessment،ISBN 0-8133-3940-5.

48) Lewis, Bernard (1988), The Political Language of Islam.Chicago University

49) Mousalli ,Ahmad (2003),Images of Islam In the West And The West In the Islamic World. Arab. PR Publication.

50) Siebers ,Tobt (ed) (1993), The Authority of the Past. Ann Arbor. University of Michigan Institute For the Humanities .

51) Roy, Olivier (1994), The Failure of Political Islam. Harvard University Press.

52) Wark, Wood K. Colton. E, & j.Whitmore (1985), Islam Versus the West: Fundamentalism Takes Many Form’ s besides Terrorism. Newsweek. June.

53) Baurdury, Giovany (2003), the Concept of 11 September. Paris: Galileo Pub.